گزارش بیست و یکمین همایش بین المللی خلیج فارس

گزارش بیست و یکمین همایش بین المللی خلیج فارس تحت عنوان
” جهان در حال گذار: ژئوپلیتیک جهان اسلام و خلیج فارس”
بندرعباس ۱۷-۱۵ اسفند ۱۳۹۱

بیست و یکمین همایش بین‌المللی خلیج فارس روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه ۱۶-۱۵ اسفند ماه با حضور آقای رحیمی معاون اول ریاست جمهوری، آقای نیکزاد وزیر راه، استاندار هرمزگان و جمعی دیگر از مقامات بلند پایه کشوری و لشکری در بندر عبـاس برگزار شد. در این همایش علاوه بر اندیشمندان و صاحب‌نظران ایرانی میهمانانی از هند، مصر، روسیـه، لبنان، عراق، ترکیه، قطر، قبرس، نیجریه، ایتالیا، اکراین، سنگاپور، ژاپن، لهستان، عمان و تاجیکستان شرکت داشتند.

همایش مذکور به میزبانی دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه و با همکاری استانداری هرمزگان با عنوان “جهان در حال گذار؛ تحولات ژئوپلیتیک جهان اسلام و خلیج فارس” برگزار گردید که اهداف اصلی آن معرفی بیشتر منطقه، فراهم آوردن فرصت مناسب برای تبادل نظر دست اندرکاران و صاحب نظران ایرانی و خارجی پیرامون تحولات جاری منطقه و تحلیل، بررسی وضعیت آتی منطقه خلیج فارس در پرتو بیداری اسلامی و همچنین صیانت و پاسداری از نام و هویت خلیج فارس بود.

همایش با تلاوت آیاتی چند از قرآن مجید و پخش سرود جمهوری اسلامی آغاز به کار نمود. سپس آقای مهرداد کیایی دبیر همایش گزارشی از فعالیت های دبیرخانه همایش را ارائه نمود. وی با اشاره به استقبال خوب از این همایش گفت مجموعاً ۱۶۰ مقاله به دبیرخانه همایش رسیدکه از آن میان ۴۰ مقاله ایرانی و خارجی جهت ارائه برگزیده شدند. وی در ادامه با اشاره به تاثیر برگزاری این همایش در دیپلماسی عمومی تاکید کرد که برگزاری این گونه همایش‌ها می تواند موجب شناخت ظرفیت‌ها و قابلیت‌های مختلف در عرصه سیاست خارجی کشور گردد.

سپس جناب آقای دکتر دولت‌یار مدیر کل محترم دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه ضمن خوش‌آمدگویی به میهمانان متن پیام جناب آقای دکتر صالحی وزیر محترم امور خارجه را قرائت کرد.

در بخشی از این پیام که به بیست و یکمین همایش بین‌المللی خلیج فارس ارسال شده بود آمده است: منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مناطق جغرافیایی جهان است که در طول تاریخ شاهد تحولات زیادی بوده و در این مسیر تاریخی فراز و نشیب‌های زیادی را متحمل شده است. هم‌اکنون نیز در معرض تحولات سیاسی اجتماعی منبعث از بعضی از کشورهای منطقه قرار دارد. موقعیت ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی خلیج فارس به‌ویژه وجود ذخائر عظیم انرژی در این منطقه باعث شده است که از دیرباز مورد توجه قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای قرار گیرد. در ادامه این پیام آمده: خلیج فارس برای کشورهای منطقه و ایران اهمیت منحصر به فرد دارد، بیداری اسلامی چهره سیاسی منطقه را متحول کرده و همکاری و هماهنگی همه‌جانبه بین کشورها را بیش از پیش ضروری ساخته است.

همچنین در ادامه این پیام آورده شده بود: کشورهای خارجی و به ویژه آمریکا همواره تلاش داشته‌اند با کاشتن بذر نفاق دامنه اختلافات را گسترش داده و در بین کشورها دشمنی ایجاد کنند. جمهوری اسلامی ایران پس از پیروزی انقلاب همواره دست دوستی به سوی کشورهای منطقه دراز کرده و بارها حسن نیت خود را نشان داده است.

مشترکات دینی، سیاسی، اقتصادی و دینی و واقعیت تغییر‌ناپذیر همسایگی ایجاب می‌کند که همه با درس گرفتن از گذشته به آینده‌ای روشن‌تر اندیشیده و با بهره‌گیری از ظرفیت‌های منطقه به رشد هر چه بیشتر منطقه اهتمام ورزند.

در پایان نیز آمده بود، بدیهی است حاصل این نشست‌ها و تبادل نظرها می‌تواند در طراحی نقشه راه همکاری کشورهای منطقه مؤثر واقع شود.

سپس آقای عزیزی استاندار محترم هرمزگان ضمن خوش‌آمدگویی به میهمانان گفت، خلیج فارس، خلیج دوستی و صلح میان همسایگان است و تلاش ما بر مبنای ایجاد رابطه برادرانه، ایمانی و انسانی با آنهاست.
عزیزی افزود: امروز خوشحالیم که در آستانه تحول بزرگ عمرانی در استان هرمزگان میزبان بیست و یکمین همایش بین المللی خلیج فارس هستیم.

استاندار هرمزگان گفت: خلیج فارس قله بزرگ تفکر و اندیشه‌ای است که همسان با تاریخ و قدمت تمدن بشریت همواره درخشیده و از درخشش آن، جهانیان بهره مند شده‌اند. وی از خلیج فارس به عنوان خلیج صلح، دوستی، عدالت، برابری و پایمردی یاد کرد و افزود: خلیج فارس فراتر از یک جغرافیا، مرز و منطقه، جایگاهی رفیع و همسان با فطرت بشریت دارد که در طول تاریخ نقطه امید و منظر دید آزادی خواهان بوده و تا ابد نیز می ماند. وی اتفاقات مادی را اساس و مبنای تمام تمدن‌های پایان‌پذیر دانست و گفت: خلیج فارس آموزگار مردمان جهان برای حرکت به سمت کمال است. استاندار هرمزگان همچنین با اشاره به سخنان مقام معظم رهبری مبنی بر اینکه خلیج فارس پایگاه اسلام است، افزود: پایگاه اسلام یعنی پایگاهی که در قلب تمام مردمان جایگاه رفیعی دارد و پیام توحید و یکتا پرستی به همگان تعلیم می دهد.

جلسه افتتاحیه با سخنان جناب آقای رحیمی معاون اوّل محترم ریاست جمهوری به پایان رسید. وی گفت: خلیج فارس به عنوان سومین خلیج بزرگ جهان و با برخورداری از پیشینه عظیم تمدنی سرمایه‌های عظیم اقتصادی و انسانی در کنار موقعیت جغرافیایی، منطقه‌ای استثنایی ایجاد کرده است. وجود ذخایر عظیم نفت و گاز بر اهمیت این موضوع برای دهه‌های آینده نیز افزوده است. اهمیت این منطقه برای جهانیان از لحاظ سیاسی و اقتصادی باعث ایجاد رقابت بین قدرت‌های بزرگ و تحمیل جنگ به مردم و کشورهای منطقه شده و این مداخلات تاثیر سوء زیادی از خود بر جای گذاشته است. نمود این رقابت را می‌توان در احداث پایگاه‌‌‌‌‌های نظامی در این منطقه دانست.

وی اظهار داشت جمهوری اسلامی با اعتقاد به همکاری دسته‌جمعی در پی حفظ امنیت این منطقه است. مبارزه با تروریسم، مبادلات اقتصادی و سیاسی اهمیت خلیج فارس را در نظام امینت جهانی بیش از پیش کرده است، اما بهره‌گیری از فرصت‌ها و تهدیدات و چالش‌های فرامرزی تنها از راه امنیت دسته‌جمعی و پرهیز از مداخلات دولت‌های خارجی است.

جناب آقای رحیمی در بخشی از سخنان خود تصریح کرد امنیت تنها با نیروهای نظامی تامین نخواهد شد و باید بر پایه‌ اعتماد متقابل و همکاری مشترک تامین شود. کشورهای فرامنطقه‌ای بر منافع نامشروع خود تاکید دارند و با دامن زدن به اختلافات قومی، نژادی قصد دارند نعمت‌های منطقه را به بهایی ناچیز بخرند. آمریکا با القای نیاز کشورهای منطقه به امنیت، قراردادهای نظامی و پایگاه‌های خود را به این کشورها تحمیل می‌کند تا از این طریق بتواند امنیت اسرائیل را تامین کند.

وی ادامه داد: به اعتقاد ایران کشورهای خارجی عامل اصلی ناامنی در منطقه هستند. کشورهای منطقه نیاز به تعریف یک مکانیزم همکاری منطقه‌ای دارند که در این چارچوب جایی برای مداخله بیگانگان نخواهد بود. کشورهای خارجی برای توجیه حضور خود همواره بر ایران‌هراسی تاکید دارند. ایران می‌تواند با قدرت خود نقش عمود خیمه‌ امنیت منطقه‌ای را ایفا کرده و موجبات مصونیت آنها در برابر دخالت‌های خارجی را فراهم کند. امنیت متقابل در خلیج فارس یک اصل است و باید برای همه باشد و این موضوع برای ایران مبنایی است و ایران هیچگاه به دنبال ناامنی خلیج فارس نبوده و نخواهد بود. ملت ایران در طول تاریخ بدون هیچ چشم‌داشتی به سرزمین، اموال و حاکمیت دیگران به آنها احترام گذاشته و امنیت دیگران و رشد و شکوفایی آنها را به نفع خود دانسته است. نام آن همیشه خلیج فارس بوده و به کار بردن عناوین جعلی رمز فتنه‌افکنی قدرت‌های خارجی در این منطقه است. در صورت عدم دخالت بیگانگان همه‌ ساکنان صرف‌نظر از رنگ و نژاد در کنارهم به خوبی و مسالمت‌آمیز زندگی خواهند کرد. ایران به دنبال ارتقای مناسبات با کشورهای خلیج فارس است.

با اتمام جلسه افتتاحیه، جلسه تخصصی اول با عنوان: ژئوپلیتیک جهان اسلام در سایه تحولات بین‌المللی و منطقه‌ای به ریاست جناب آقای سلیمان‌پور رئیس محترم مرکز آموزش و پژوهش‌های بین‌المللی برگزار شد. در این نشست سخنرانانی از ایران، هند، مصر، روسیـه و لبنان به ارائه مطالب خود پرداختند. اهم مطالبی که در این نشست مطرح شد عبارتند از:

آقای آفتاب کمال پاشا از هند: وی در مورد تحولات نظام بین الملل و تاثیرات منطقه‌ای آن گفت: مهمترین موضوع جهان عبارت است از بحران اقتصادی و سقوط غرب در این بحران که سبب بروز دعواهای سیاسی در آمریکا و اشاعه آن به کل جهان شده است. در شرق، کشورهای هند، ترکیه، چین، ایران و اندونزی در حال خیزش و رونق اقتصادی می‌باشند. در این شرایط، تحریم‌های اقتصادی غرب علیه ایران تاثیرگذار نبوده و غرب فقط با این کار سبب ایجاد نفاق بین مردم منطقه شده است. تحریم غرب علیه ایران و سیاست یک بام و دو هوای آن، سبب شده تا احساسات ضد آمریکایی در منطقه بالا بگیرد. برخی رژیم‌های سلطنتی منطقه با تکیه بر غرب درصد هستند کنترل حرکت‌های اسلامی را به‌دست گیرند ولی ایران با تاثیرگذاری بر افکار مردم منطقه موفق بوده است.

خانم لیلا رحبانی از لبنان: نفوذ آمریکا در دنیا عقب‌گرد کرده است. آمریکا از نظر سخت افزاری( حضور در عراق و افغانستان) نیز عقب نشینی کرده است. گزینه فعلی آمریکا، مهار چین به‌ویژه در اقیانوس آرام می‌باشد. اتحادیه اروپا نیز از زمان شروع بحران اقتصادی در جهان، به حاشیه رانده شده است. در این میان شاهد صعود دولت‌های آسیایی هستیم. برای نخستین بار هزینه نظامی چین از هزینه نظامی اتحادیه اروپا فراتر رفته است. صادرات چین به شدت اوج گرفته و جمعیت آسیایی برعکس اروپا در حال افزایش می‌باشد. از یک سو بازگشت روسیه با رشد اقتصادی در صحنه بین الملل را شاهدیم. ایران نیز به عنوان قدرت منطقه‌ای در حال رشد بوده و توانسته در برابر ضربات اقتصادی غرب و جنگ الکترونیک آن، مقاومت کند. از این رو دنیا به سوی موازنه قدرت پیش می‌رود.

آقای یو سی اف از روسیه: بهترین راه حل برای رفع بحران در سوریه، گفتگوی دولت با مخالفین است. سوریه باید از نظر اقتصادی حمایت شود. هدف مخالفین از بین بردن رهبران سوریه و مختل نمودن ارتش است در حالی که تا کنون موفق نشده اند. آقای اخضر ابراهیمی و سازمان ملل برای انجام مذاکره بین دولت و مخالفین تلاش‌های وافری کرده‌اند. در این میان دولت روسیه می‌تواند برای پیشبرد این اقدام جلسه مذاکره بین دولت‌مردان سوریه و معارضین را در مسکو برنامه‌ریزی کند. با توجه به اینکه مسکو روابط اقتصادی و نظامی نزدیکی با سوریه داشته و اکنون نقش مهمی دراقتصاد سوریه دارد، بهترین مکان برای انجام مذاکره در مسکو می‌باشد. وضعیت سوریه بر کل خاورمیانه تاثیرگذار است. چنانچه افراطیون سنی در سوریه کنترل را به‌دست گیرند، خطر جدی منطقه را تهدید می‌کند. نقش ایران هم در بحران سوریه مهم است و ایران نیز مانند روسیه خواهان ایجاد ثبات در منطقه و عدم سقوط رژیم سوریه است. ایران و روسیه با همکاری یکدیگر مانع دخالت ناتو در سوریه شده‌اند. در آینده ممکن است دولت سوریه کنترل کمتری داشته باشد ولی نکته مثبت برای بشار اسد این است که فعلا جایگزینی ندارد.

آقای احمد عبده طرابیک از مصر: وی تحت عنوان ” انقلاب های عربی و فرصت های همبستگی اسلامی” گفت: بهار عربی با ایجاد تغییراتی در موازنه قدرت در منطقه همراه بوده است. کشورهای نفت‌خیز منطقه با پشتیبانی نیروهای خارجی با بهار عربی مقابله می‌کنند و نتیجه آن تقویت نیروهای خشونت‌طلب و ایجاد هرج و مرج شده است. در حقیقت فلسفه این انقلاب‌ها مبارزه با استبداد داخلی نبوده بلکه هدف آن مقابله با دخالت خارجی بوده است. یکی از دلایل دیگر انقلاب مصر ناشی از کشمکش بین اعراب و اسرائیل نیز بوده است. اسرائیل اعتراف کرد بهار عربی غافلگیرانه بود. برای نیل به همگرایی اسلامی باید اذعان داشت که سازمان همکاری اسلامی نقش فعالی نداشته ولی اخیرا سعی دارد اراده سیاسی خود را در برابر چالش‌های مصر و تونس بالا ببرد. سفر آقای مرسی در خلال اجلاس نم به تهران و شرکت آقای احمدی نژاد در اجلاس سران کشورهای اسلامی در مصر، از ثمرات انقلاب مصر بود.

خانم فرحناز مایل افشار: شکل‌گیری یک مداخله در ابعاد و سطوح مختلف، با ایجاد بحران ژئوپلیتیکی آغاز می‌گردد. در بحران‌های ژئوپلیتیکی الگوی مداخله‌ای چند سطحی شکل می­گیرد. به عبارتی سطوح مختلفی از بازیگران در ارتباط با بحران درگیر می‌شوند. درگیرشدن بازیگران مزبور در بحران ژئوپلیتیکی بر مبنای اهداف مختلفی صورت می‌گیرد؛ از قبیل انگیزه بشردوستانه و کمک به صلح و امنیت بین‌المللی، توسعه حوزه نفوذ، پیگیری اهداف و منافع ملی، ارتقا موقعیت ژئوپلیتیکی در سیستم منطقه‌ای وجهانی. حوزه خلیج فارس به دلیل ویژگی خاصی که دارد از دیر باز مورد توجه قدرت‌های جهان بوده است و آنان برای حفظ منافع خود در این حوزه، به دخالت دست زده‌اند. شیوه‌های مداخله خارجی به صورت تقویت پایگاه‌های نظامی در منطقه، اعزام نیروهای نظامی به منطقه و عقد پیمان‌های نظامی و فروش تسلیحات بوده است. در برابر این امر کشورهای منطقه نتوانسته‌اند یک سازه امنیتی مشترک در منطقه داشته باشند از این رو متحدین خود را در فرا منطقه جستجو کرده‌اند. پیشنهاد آن است که با استفاده از الگوی امنیت همیارانه، الگویی برای مشارکت کشورهای منطقه ایجاد شود تا کشورها در قالب آن، امنیت خود را با همیاری یکدیگر بدست آورند و از قالب سنتی امنیت فرا روند. الگوی همیارانه عبارت است از ارتقاء دیپلماسی پیشگیرانه برای جلوگیری از بروز جنگ در منطقه، مشارکت چند جانبه منطقه‌ای در ایجاد امنیت منطقه‌ای، اطمینان سازی و ثبات سازی.

جناب آقای دکتر سلیمان پور در جمع‌بندی این جلسه کفتند: در مورد سوریه تلاش ما برای حذف جریان‌های رادیکال یا کنترل آنان و حفظ و صیانت از جریان‌های میانه رو و نزدیک‌سازی آنان برای ایجاد بستر گفتگو جهت ایجاد ساز و کار یک حکومت مطلوب در سوریه بوده است. به نظر ما بشار اسد در طیف میانه‌رو قرار دارد. چنانچه طیف رادیکال حکومت می‌کرد، میزان کشتار در سوریه بیش از این بود. از این رو از ظرفیت میانه‌رو بودن اسد برای ایجاد صلح می‌توان استفاده کرد. برای رسیدن به مرحله برقراری گفتگو بین دو طیف، به حضور نیروی سومی که صلح طلب باشد، در عرصه نیاز داریم. کسانی که حاضر نیستند سلاح به دست گیرند. بحران سوریه می تواند ۳ وضعیت را ایجاد نماید: ۱) به شدت در خاورمیانه انتشار یافته و منطقه را به مانند دوران گذار نظام بین الملل سوق دهد و خاورمیانه را بازنده سازد. بازندگی خاورمیانه در آن دوره سبب ایجاد اسرائیل شد.۲) سبب بروز همکاری اقتصادی منطقه‌ای بین ایران و ترکیه و عربستان شده و آزمایشی باشد برای رشد قدرت منطقه‌ای و در نتیجه منطقه به سوی آرامش پیش رود.۳) برعکس در صورت بروز خلاء قدرت منطقه‌ای، قدرت های فرا منطقه‌ای ظهور می‌کنند. در این میان چین و روسیه و امثال آنها از این خلاء بهره می‌برند. در صورتی که تعامل بین قدرت‌ها سازنده باشد، منطقه به ثبات می‌رسد.

جلسه تخصصی دوم: خیزش‌های جهان عرب و منطقه خلیج ‌فارس‌، تاثیرات متقابل. این جلسه به ریاست جناب آقای عنایتی مدیر‌کل محترم خلیج فارس وزارت امور خارجه برگزار شد. در این جلسه میهمانانی از ایران، عراق، ترکیه، قطر و قبرس سخنرانی کردند. اهم مطالب ارائه شده در این جلسه به شرح زیر می‌باشند:

آقای غلامرضا کریمی: بحران‌های هویت، نابسامانی‌های اجتماعی، عدم کارایی و ناتوانی در رهبری جامعه در میان اعراب و بحران مشروعیت، اختلافات قومی، قبیله‌ای در داخل و اختلافات سیاسی و مذهبی (وگاهی فردی) در خارج و آسیب‌پذیری‌های زیاد در کشورهای منطقه، دست به دست هم داده تا کشورهای عرب منطقه خلیج فارس جزء ضعیف‌ترین مجموعه ملت ـ کشورها در سطح جهان به حساب آیند؛ بنابراین حکومت‌های اقتدارگرای فردی(پاتری مونیال)، سلطنتی و خانوادگی و حتی قبیله‌ای نظام‌های سیاسی را دچار بحران مشروعیت ساخته است. این بحران سبب شکنندگی داخلی شده که بر اثر آن این کشورها به قدرت‌های بیگانه متکی شده و بدین ترتیب حضور بیگانگان در منطقه توجیه می‌شود. تک‌محصولی بودن کشورها و اتکای آن‌ها به صدور نفت و اقتصاد موازی، سبب وابستگی آن‌ها به قدرت‌های صنعتی و بی‌نیازی از همسایگان شده است.

خانم سکین بربراز ترکیه: حکومت اولین نهاد قدرت در هر کشور است که وظیفه آن در درجه اوّل بقای خودش است. حکومت‌ها سعی می‌کنند حتی روابط بین مردم را تعیین کنند. جامعه مدنی در دوران امپراطوری عثمانی ضعیف بود البته باید توجه داشت این ویژگی حکومت عثمانی نیست بلکه ویژگی خاورمیانه است. در امپراطوری عثمانی نوعی حکومت پدرسالارانه وجود داشت. بعد از فروپاشی امپراطوری عثمانی در منطقه آناتولی یک جمهوری ترکی شکل گرفت. در دوران شکل‌گیری جمهوری ترکیه شاهد بودیم که اگرچه رژیم تغییر کرد لکن رویه حکومتی تغییر نکرد. در مصر رویه حکومتی شبیه ترکیه است لکن وضعیت مصر با دیگر کشورهای عربی متفاوت است. کشورهای عربی نوعی هویت اسلامی را دنبال می‌کنند و نه هویت برخاسته از امپراطوری اسلامی.

آقای امیر مشتاقی: به‌دنبال بروز انقلاب در کشور تونس، هر یک از رهبران کشورهای عربی تصور می‌نمودند که آنها با بن‌علی تفاوت دارند و بهار عربی در کشور آنها معنی ندارد ولیکن پس از دورانی نه چندان طولانی، این آتش دامن تعدادی از آنها را نیز گرفت و به‌نظر می‌رسد با وزش نسیمی دیگر، آتش تغییرات بنیادین سیاسی دامن برخی کشورهای عرب حاشیه خلیج‌فارس از جمله بحرین، عربستان و قطر و حتی امارات عربی متحده را نیز خواهد گرفت . در این میان به نقش آمریکا در روند بحران‌های مذکور نیز بایستی توجه نمود زیرا آمریکا در پشت صحنه این تحولات نقش به‌سزایی ایفا نموده و از یک طرف با اخذ ژست دموکراسی‌خواهی خود را طرفدار انقلابیون معرفی و از طرف دیگر دست‌نشانده‌های تاریخ مصرف گذشته خود را تعویض می‌نماید. در بین کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس، تاکنون بحرین، عربستان سعودی و عمان تاثیر به‌سزایی از بیداری اسلامی پذیرفته و تظاهرات مخالفین نیز در بعضی شهرهای این کشورها به‌ویژه در مسقط، منامه و بخش شرقی عربستان به‌وقوع پیوسته است که حاکمان این کشورها به ‌منظور سرپوش نهادن بر این اعتراضات اقدامات رفاهی انجام داده اند که از جمله در عمان سلطان قابوس به ارائه پاداش مالی به مردم و تعویض رئیس پلیس مسقط اقدام نمود و پادشاه عربستان نیز ایجاد ۶۰۰۰۰ فرصت شغلی و فراهم نمودن بورسیه تحصیلی در آمریکا جهت جوانان عربستانی را وعده داد .

آقای لوسیانو زاکارا از قطر: آقای زاکارا ( اسپانیایی) تحقیقاتی میدانی طی ۶ ماه در کشورهای حوزه خلیج فارس با تمرکز بر سه کشور امارات، کویت و عمان در خصوص انتخابات شوراها انجام داده بود و مقاله وی نتیجه تحقیقات او بود. وی گفت: از زمان بیداری اسلامی ۷ دور انتخابات در کشورهای حوزه خلیج فارس برگزار شده است. معیار تحقیق بر اساس مشارکت، رقابت، شفافیت، شراکت مردم و فضای انتخاباتی بوده است. نتیجه نشان داد که در ۷ کشور امیرنشین میزان مشارکت مردم در انتخابات کمتر از ۳۰ درصد بوده است. بیشترین کاهش مشارکت در ابوظبی به چشم خورد. اما در قطر پس از بروز بهار عربی میزان مشارکت ۷۶ درصد نسبت به سال ۲۰۰۹ افزایش نشان داده است. آنچه در همه انتخابات مشهود بود، فقدان نظارت بین‌المللی بود از این رو مانعی برای جلوگیری از تخلفات انتخاباتی وجود نداشت. در کویت پیروزی با جریان مخالف بود که از قبایل قدیمی کویت بودند. نتیجه آن که بهار عربی تاثیر اندکی بر این سه کشور ( امارات، کویت و عمان) داشته است و بر انتخابات آنان تاثیرگذار نبوده است. اما در آینده شاهد تحولاتی خواهیم بود. امارات و عمان، تاثیرات منفی بهار عربی را تجربه کردند و کویت بیش از امارات و قطر تحت تاثیر بهار عربی قرار گرفته است. البته دولت کویت توانست عذر و بهانه‌ای برای مخالفین انتخابات به جای نگذارد.

آقای علی امیدی: تا قبل از سقوط صدام یک مثلث رقابت آمیز بین ایران، عراق و عربستان سعودی درخاورمیانه وجود داشت. عربستان سعودی نگران تاثیر انقلاب اسلامی بر جامعه شیعی خود بود و از صدام در برابر ایران حمایت می‌کرد. سعودی‌ها همیشه به عراق به عنوان وزنه‌ای در مقابل ایران نگاه می‌کردند که با حمله آمریکا به عراق این وزنه و تعادل از بین رفت و باعث افزایش و نفوذ قدرت جمهوری اسلامی ایران در منطقه شده است. سعودی‌ها همیشه مایل بودند جلوی قدرت روز افزون منطقه‌ای ایران از جهات ایدئولوژیک و ژئوپلیتیک را بگیرند و امروزه این کشور با آمریکا که خواهان انزوای کامل جمهوری اسلامی ایران است منافع مشترک دارد. عربستان با همکاری آمریکا خواهان حفظ حاکمیت آل خلیفه می‌باشد چون نگران کشیده شدن موج رستاخیز شیعی به منطقه استراتژیک (نفت خیز) شرق عربستان می‌باشد. از سوی دیگر سقوط رژیم آل خلیفه و ایجاد حکومت شیعی در بحرین زمینه ساز ایجاد مثلث شیعی (ایران، عراق و بحرین) خواهد شد که نه تنها قدرت منطقه‌ای آل سعود را به چالش می‌کشد بلکه باعث انشقاق در برنامه‌های کلوب کشورهای حوزه خلیج‌فارس در قالب «شورای همکاری خلیج‌فارس» می‌شود. عربستان از این دید تحولات بحرین را بحران می‌خواند و با مشارکت در سرکوب اعتراضات مردم بی‌دفاع بحرین با هدف حفظ حاکمیت آل خلیفه مواضع خود را بیان می‌کند.

آقای محی الدین تولگا اوزاگلام از قبرس: وی در مورد جهت‌گیری سیاست خارجی ترکیه صحبت کرد که در حال حاضر جهت‌گیری یورو آسیا، آسیای مرکزی، ایران، روسیه و سوریه مد نظر است. پس از فروپاشی عثمانی، تا سال‌ها سیاست ترکیه حفظ وضع موجود بود. پس از پایان جنگ سرد، مسیر سیاست خارجی ترکیه به سوی قفقاز و آسیای مرکزی کشیده شده و سپس وارد رقابت با ایران و روسیه گشت. بعد از سال ۱۹۹۷، سیاست خارجی ترکیه از یک جانبه‌گرایی به سوی چند جانبه‌گرایی پیش رفت. با روی کارآمدن حزب توسعه بین سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۰ اردوغان بهبود رابطه با ایران را پیش گرفت و حجم مبادلات ترکیه با ایران ۱۰ برابر شد. با آغاز بهار عربی، رویکرد ترکیه نیز تغییر یافت. ترکیه در خصوص موضوع سوریه در کنار اتحادیه اروپا و آمریکا قرار گرفته است. از سویی سیاست‌گذاران ترک نمی‌خواهند به دلیل مسائل تجاری با ایران و روسیه دچار مشکل شوند ولی از طرفی هم دیدگاهشان با ایران در مورد سوریه متفاوت است. ترکیه سیاست خود در خاورمیانه را تغییر داده و سعی دارد رهبری سنی‌ها را بدون توجه به آسیب پذیری مناطق کردنشین عراق، در دست گیرد.

آقای محمد ابراهیمی خوجین از ایران: با توجه به ساختار حکومتی و بافت اجتماعی کشورهای منطقۀ خلیج‌فارس از یک سو، و پیام و هدف انقلاب‌های عربی از سوی دیگر، همراه با سایۀ سنگین روابط دولت‌ها با قدرت‌های فرامنطقه‌ای در ساختار بین‌الملل، جنگ سرد میان ایران و عربستان، شدت بیشتری می‌یابد. در حالی که جمهوری اسلامی ایران پا به پای عربستان برای خود نقش رهبری برای جهان اسلام به علاوۀ استقلال در سیاست‌های خود و حاکمیت برتر در منطقۀ خلیج‌فارس قائل است، این رقابت دیرینه از سوی قدرت‌های فرامنطقه‌ای، مورد بهره‌برداری‌ قرار می‌گیرد تا تصور ادامۀ جنگ سرد میان دو بلوک شرق و غرب در برخی اذهان تداعی گردد. انقلاب‌های عربی به عنوان یک متغیر نو و سرنوشت‌ساز، چنان بر تداوم و تعمیق واگرایی ایران و آن کشورها، دست کم در میان مدت، تأثیر خواهد گذاشت که کلیه معادلات سیاسی و روابط خارجی و داخلی این کشورها، همانند فضای بعد از جنگ سرد و فروپاشی شوروی، دگرگون و متحول می‌شود؛ و بیش از پیش، کشورها را به سوی قدرت‌های فرامنطقه‌ای گرایش خواهد داد و دست آنان را برای ایفای نقش در خلیج‌فارس بازتر خواهد گذاشت. طبیعی است که در رویکرد نوواقع‌گرایانه به این شرایط نوظهور، کار هم برای نظام انقلابی ایران با شعار استقلال سیاسی و استکبارستیزی، و هم برای سلاطین عربی متکی به رانت نفت و فاقد پشتوانۀ مردمی دشوارتر خواهد شد.

آقای موسوی نژاد: وی به موضوع بیداری اسلامی در بحرین و تاثیر آن بر ژئوپلیتیک شیعه پرداخت. برآیند موقعیت ویژه بحرین، این کشور کوچک را به صحنه جنگ تمام عیار میان آمریکا، عربستان و دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس از یک سو و شیعیان ایرانی تبار از سوی دیگر بدل کرده است. تحولات بحرین بسیار حساس است و نمی‌توان آن‌را با تحرکات مردمی مشابه در لیبی و یمن یکسان دانست چراکه هرگونه تغییر در ترکیب سیاسی بحرین می‌تواند بازتاب‌های عمیقی بر تمامی اقلیـت‌های شیعه حاضر درکشورهای حوزه خلیج فارس داشته باشد و رژیم‌های نفت‌خیز و غرب‌گرای حاکم در این کشورها را مورد تهدید قرار دهد. در یک دیدگاه کلی می‌توان تحولات بحرین را به تحکیم و انسجام و گسترش نفوذ شیعه در منطقه گره زد و راهبردهای آتی این تحولات را در سطوح داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی به قرار زیر دانست:

در سطح ملی و داخلی:۱) تغییر نظام حاکم و وابسته به غرب و بیگانگان؛۲) برگزاری انتخابات برای تغییر قانون اساسی؛۳).برگزاری انتخابات آزاد ریاست جمهوری و پارلمانی،۴) مجازات دیکتاتورها و هم‌دستان آنان؛۵) آزادی مذهبی در انجام فرایض دینی،۶) توزیع عادلانه ثروت و فرصت‌های سیاسی و توسعه اقتصادی؛۷) باز گرداندن ثروت‌های غارت شده ملی به کشور و…

در سطح منطقه‌ای و جهانی:۱) مبارزه با استکبار و استبداد؛۲) همبستگی اسلامی با کشورهای مسلمان منطقه و جهان؛۳) استقلال و جلوگیری از دخالت بیگانگان در امور سیاسی منطقه‌ای و جهانی؛۴) احترام به دین، فرهنگ و مردم این سرزمین‌ها در جهان؛۵) جلوگیری از غارت منابع انرژی نفت و گاز توسط دولت‌های غربی و نظام سلطه؛۶ ) آزادسازی سرمایه‌های ملی مصادره شده در بانک‌های کشورهای غربی و بیگانه و غیره.

آیفار اردوغان از ترکیه: وی علت خیزش در جهان عرب را ناشی از ۱) موضوع اسلام سیاسی، ۲) عدم انسجام اجتماعی در منطقه، ۳) نقش جدید عربستان، ایران و ترکیه دانست. غربی‌ها به مدل ایران و ترکیه اشاره دارند. در ترکیه احزاب فعال هستند و در ایران به اسلام اهمیت بیشتری داده می‌شود. شاید سناریوی نه ایرانی و نه ترکی برای اعراب در نظر گرفته شود. روشنفکران معتقدند که اسلام با مردم‌سالاری همخوانی ندارد در حالی که مشکل، اسلام نیست بلکه نبود انسجام اجتماعی در خاورمیانه مشکل اصلی است. در حال حاضر مشکل دنیای عرب این است که هیچ سازمانی برای نزدیک کردن ملـیـت‌ها به هم وجود ندارد. ترکیـه، ایران و عربستان در خاورمیانه با یکدیگر رقابت می‌کنند و تنش در منطقه را افزایش می‌دهند . نکته این است که خاورمیانه به راحتی می‌تواند منفجر شود. بنابراین این سه قدرت باید در‌صدد اتـحاد با یکدیگر و ایجاد منافع مشترک باشند تا مسائل حل گردد.

آقای قاسم تقوایی‌پور: انرژی به عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل تولید، سهم بزرگی در رشد و توسعه‏ اقتصادی کشورها دارد. از این رو تامین امنیت انرژی به عنوان یک کالای استراتژیک، تاثیر مستقیم بر امنیت بین­الملل و اقتصاد جهانی دارد. به دلیل یکپارچگی بازار انرژی، هر گونه تحول در وضعیت تولید در یکی از مناطق می‌تواند همه کنشگران جهانی را متاثر سازد. با توجه به این که طبق آخرین برآوردها حدود نیمی از منابع نفت و گاز جهان در منطقه خلیج‌فارس قرار دارد، بررسی تاثیر تحولات بیداری اسلامی بر امنیت انرژی از اهمیت زیادی برخوردار است. از سوی دیگر سیاست­های نفتی اتخاذ شده توسط کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس به عنوان مهم‌ترین تولید کنندگان نفت، در جریان این تحولات بر بازار نفت تاثیرگذار بوده است. اصلاحات صوررت گرفته در این کشورها که به طور بالقوه یا بالفعل شاهد نارضایتی عمومی و ناآرامی­های داخلی هستند، به نوبه خود در آینده بازار انرژی تاثیر خواهند داشت. از آن جا که کشورهای تولید کننده عمده نفت در خلیج‌فارس در جریان تحولات اخیر با دگرگونی جدی مواجه نشده‌اند، بازار نفت علی‌رغم بروز برخی نوسانات با شوک قیمتی مواجه نشد، با این حال این تحولات در دراز مدت تغییرات گسترده­ای در راهبردهای انرژی کشورهای دخیل به وجود خواهد آورد.

سومین نشست تخصصی با عنوان: انقلاب‌های عربی و محور مقاومت: فرصت‌های همگرایی اسلامی به ریاست آقای عبدالله مبینی برگزار شد. در این نشست سخنرانانی از ایران، روسیـه و نیجریه به ارائه مطالب خود پرداختند. اهم مطالبی که در این نشست مطرح شد عبارتند از:

خانم ناتالیا پچرسکایا از روسیه: ناتوانی دولت‌ها سبب بروز مناقشات اجتماعی شده است. آیا جهان اسلام قادر است به عنوان کنش‌گر ایفای نقش کند؟ در بهار عربی اقتدار اخلاقی حکومت‌های دینی مد نظر ملـت‌ها است. گفتگوی بین ادیان واکنش کافی برای حل مناقشات به شمار نمی‌رود و این گفتگو باید بر‌اساس آموزه‌های بشری صورت گیرد. ریشه مناقشات فعلی، مسائل دینی است ولی به آن توجه نمی‌شود، از این‌رو مناقشات سیاسی شده است. حال چه عاملی می‌تواند سبب اتحاد شود؟ ایرانیان و اعراب باید بدانند که موفقیت آنان در پیروی از اصل توحید است. چنانچه ایران و اعراب به حل مشکلات افغانستان و عراق کمک کنند سبب ایجاد امنیت در منطقه می‌شوند. ایران دشمن آمریکا نیست و در افغانستان به آمریکا کمک کرد. ایران همچنین می‌تواند همکاری خود با فدراسیون روسیـه و قدرت‌های نوظهور منطقه را ارتقاء بخشد و با این کار استقلال خود را به اطلاع آمریکا می‌رساند.

خانم سمیه بهرامی: خیزش‏های جهان عرب طی سال‏های ۲۰۱۰ الی ۲۰۱۲ میلادی در منطقه خاورمیانه، به طرح دیدگاه‏ها و مباحث بسیاری در بین تحلیل‏گران و اصحاب رسانه منجر شد که یکی از مهم‌ترین آنها گمانه‏زنی در خصوص ایجاد همگرایی و یا واگرایی میان کشورهای اسلامی در پی وقوع این حوادث بود. در غرب، برخی رسانه‏ها با اتخاذ استراتژی‏های مختلفی همچون سکوت، تحریف و مصادره در قبال رویدادهای مربوط به جریان بیداری اسلامی، در صدد پررنگ جلوه دادن اختلافات درونی جهان اسلام در پی این حوادث به‏منظور پوشاندن جلوه‏های ضد غربی آن برآمدند. با این وجود، رسانه‏ها و تحلیل‏گران واقع‏بینی نیز بوده و هستند که نشانه‏ها و تمایلات وحدت‏بخش میان کشورهای اسلامی در خلال انقلاب‌های مذکور را در تبیین‏های خود لحاظ کرده و در مجموع معتقد به افزایش انسجام درونی جهان اسلام می‏باشند. گروهی دیگر از تحلیل‏گران واقع‏بین، علاوه بر اذعان به انسجام درونی جهان اسلام در پی این حوادث، نسبت به بروز دیدگاه‏های افراطی ضد غربی و تهدید منافع غرب در منطقه به‏ویژه امنیت رژیم صهیونیستی هشدار داده و خواستار هدایت پتانسیل این جنبش‏ها به سمت تعارضات و درگیری‏های داخلی جهان اسلام شده‏اند.

آقای امیرهوشنگ میرکوشش: وی عوامل همگرایی در روابط ایران و ترکیه را چنین بر شمرد: ۱) وجود مرز مشترک و ثبات مرزها طی بیش از ۳ قرن اخیر، ۲) الزامات اقتصادی در روابط دو کشور مثل نیاز ترکیه به انرژی ایران و ایران به مسیر ارتباطی ترکیه با اروپا، ۳) وجود گروه‌های معارض کرد در دو طرف مرز دو کشور و همکاری دو کشور در مبارزه با جدایی‌طلبی،۴) همکاری ترکیه در پرونده هسته‌ای ایران، ۵) مخالفت ترکیه با اقدام نظامی و تحریم اقتصادی ایران، ۶) اشتراکات تاریخی و فرهنگی. همچنین عومل واگرایی در روابط ایران ترکیه عبارتند از: ۱) رقابت منطقه‌ای دو کشور با دو الگوی متفاوت، ۲) بحران سوریه، ۳) تفاوت دیدگاه دو کشور در مورد دموکراسی، ۴) عضویت ترکیه در ناتو، ۵) روابط ترکیه با آمریکا و اسرائیل،۶) ورود ترکیه به مناقشات لبنان، فلسطین و حوزه خلیج فارس، ۷) اختلاف دو کشور در مورد آینده عراق و بالاخره موقعیت مصر. ترکیه توانسته در کوتاه مدت در ژئوپلیتیک‌های مختلف موقعیت خود را تقویت کند و در حیطه سیاست داخلی نیز موفـقیـت‌هایی در جهت دموکراسی و حقوق بشر داشته است. ترکیه پل ارتباطی ایران با غرب است. در حال حاضر مهم‌ترین مسئله منطقه‌ای موثر در روابط ایران و ترکیه، مسئله سوریه می‌باشد. در این فضا اقتضا می‌کند ایران با درک شرایط و توجه به تحولات منطقه‌ای چنان‌چه یک یا چند بازیگر در ادبیات و رفتار سیاسی خود دچار واگرایی و یا همگرایی با ایران شوند، آن را به مثابه امری قطعی تلقی نکند و بر اساس منافع ملی آنها ارزیابی نماید.

آقای یحیی تانکو بابا از نیجریه: برنامه هسته‌ای ایران یکی از مؤلفه‌های اصلی در روابط ایران و غرب از یک سو و نقش ایران در خاورمیانه از سوی دیگر به حساب می‌آید. ترس غرب از الگوی ایران می‌تواند نظمی را که مد نظر غرب است، به چالش بکشاند. به برنامه هسته‌ای ایران به عنوان مهم‌ترین موضوع منطقه نگریسته می‌شود. غرب، ایران هسته‌ای را به چشم تهدیدی برای اسرائیل تلقی می‌کند و توازن قدرت به سوی ایران است. با شروع بهار عربی و اشاعه آن به خاورمیانه، فضای خاورمیانه تغییر کرد. مصر که متحد اسرائیل بود رفتارش متفاوت شد و مواضع جدیدی در برابر فلسطین گرفته است. ایران نیز در این فضا به جهت آزادی فلسطین، درصدد تقویت روابط خود با مصر بر آمده است. اقدامات ایران خشم غرب را برانگیخته است و سبب شده تا غرب به تروریست‌ها پناه دهد. بدبینی غرب نسبت به ایران در روابط ایران با عربستان و قطر نیز تاثیرگذار بوده است. نتیجه آن که بهار عربی برخی حکومت‌ها را سرنگون کرد و ژئوپلیتیک خلیج فارس را تغییر داد. ایران به عنوان بازیگر مهم منطقه اگر نتواند روابط خود با مصر و سایر کشورها را تقویت کند موفق نخواهد بود. راه کار آن است که شکاف اطلاعاتی بین ایران و کشورهای منطقه از بین برود تا چهره واقعی ایران مبنی بر حمایت از حکومت‌های مظلوم نشان داده شود.

آقای محمد سلطانی نژاد: انقلاب‌های عربی چهره سیاسی و امنیتی خلیج‌فارس را تغییر داده‌اند. تغییرات در امنیت خلیج‌فارس در چهار زمینه «منابع تهدید»، «الگوهای ائتلاف»، «نقش‌های منطقه‌ای» و «وابستگی متقابل امنیتی» رخ داده‌اند. اعتراضات گسترده مردمی موجب شده است منابع تهدید دولت‌های محافظه‌کار خلیج‌فارس از تهدیدات خارجی به تهدیدات داخلی تغییر کند. تظاهرات مردمی در بحرین و عربستان سعودی این واقعیت را به اثبات رساندند که تهدید واقعی برای دولت‌های اقتدارگرای خلیج‌فارس ماهیتی اجتماعی و درون‌زا دارد. در نتیجه تاکتیک قدیمی عربی در نسبت دادن منشا تهدید به ایران اعتبار خود را از دست داده است. نقش «بینابینی» ایالات متحده در جریان انقلاب‌های عربی، اعتبار این کشور را برای دولت‌های محافظه‌کار عربی حاشیه خلیج‌فارس کاهش داده است. در نتیجه موقعیت ایران در خلیج‌فارس به ضرر ائتلاف آمریکا و شورای همکاری خلیج‌فارس ارتقاء یافته است. بر این اساس و در نتیجه انقلاب‌های عربی، الگوی سنتی ائتلاف در زیر مجموعه امنیتی خلیج‌فارس که براساس همکاری ایالات‌متحده و شورای همکاری خلیج‌فارس در مهار ایران و بیرون‌گذاری آن از ترتیبات امنیتی منطقه‌ای شکل گرفته بود شکست خورده و به ناچار نیازمند بازتعریف است. نقش‌آفرینی بازیگران منطقه‌ای نیز از فضای جدید امنیتی خلیج‌فارس متاثر شده است. در حالی که ایران نقش «محافظ» خود را حفظ کرده، عربستان سعودی نقش خود را به عنوان «حامی» نظام حکمرانی محافظه‌کارانه و اقتدارگرای عربی تقویت کرده است.

جلسه تخصصی چهارم با عنوان: تحولات منطقه‌ای در دوران گذار نظام بین‌المللی: نقش بازیگران خارجی و داخلی و به ریاست آقای دکتر کیهان برزگر رئیس پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه صبح روز دوم برگزار شد. در این جلسه میهمانانی از ایران، ایتالیا، هند و سوئد سخنرانی کردند.

دکتر برزگر جلسه را با این مقدمه آغاز کرد که غالباً وقتی صحبت از تحولات عربی می شود نقطه اصلی تحلیل ها با تمرکز بر جنبه سیاست داخلی آن ها همچون تقاضاهای سیاسی- اجتماعی، موضوع دمکراسی، وضعیت معیشتی مردم، یا تقویت ایدئولوژی اسلامی صورت می‌گیرد. این در حالی است که روند تحولات عربی تحت تأثیر نقش بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای هم شکل می‌گیرد که سرنوشت و آینده این تحولات را تحت تأثیر قرار می‌دهد. به عبارت دیگر، مسئله اصلی برقراری نوعی تعادل بین دو مفهوم “دمکراسی” در جنبه داخلی و “امنیت” در جنبه منطقه‌ای است. همچنین هر یک از این بازیگران بر اساس فهم و منافع خود از ماهیت تحولات عربی به تعریف واژه‌های سیاسی همچون بهار عربی، خیزش عربی، بیداری اسلامی، بیداری عربی، انقلاب‌های عربی می‌پردازند. اهم مطالب ارائه شده در این جلسه به شرح زیر می‌باشند:

آلبرت بینی ناچویلی از ایتالیا: قیام‌های مردمی و آشوب ناشی از آن تاثیرات زیادی بر توازن قوا در خاورمیانه و همچنین سیاست‌های قدرت‌های جهان و منطقه داشته است. تاثیر افزایش ناآرامی‌ها به‌خصوص در کشورهای استراتژیکی نظیر سوریه و بحرین در جهان روز به روز آشکارتر می‌شود. ورود قدرت‌های منطقه‌ای نظیر عربستان و ترکیه به عنوان مخالف و ایران به عنوان حامی دولت سوریه موضوع این کشور را از یک مسأله داخلی به مسأله‌ای منطقه‌ای تبدیل کرده است. منافع عربستان در حمایت از مسلح کردن معارضین علیه رژیم سوریه که مورد حمایت ایران می باشد، به این جهت است که ایران را درگیر سوریه ‌نماید به گونه ای که نتواند حضور فعالی در حوزه خلیج فارس داشته باشد و این مسأله همسو با استراتژی امریکا مبنی بر ممانعت از نفوذ ایران در منطقه است. ترکیب عوامل مختلف باعث شده که ایران و ترکیه نقش اساسی در خاورمیانه پیدا کنند. اگرچه موضوع سوریه باعث ایجاد تنش بین ترکیه و ایران به عنوان دو قدرتی که می‌خواهند نقش رهبری داشته باشند شده، امـا دوستی دو کشور پایه‌های محکمی دارد.

آقای هادی آجیلی از ایران : خلیج‌فارس ازجمله مناطقی است که همواره با بهره مندی از موقعیت ژئوپولیتیک و ژئواستراتژیک خود بیشترین تغییرات را در زمینه ژئوپولیتیکی درگذر زمان داشته و نگاه‌‌های بسیاری را به سمت خود جلب کرده است. بنابراین شناخت ژئوپولیتیک جدید این منطقه باتوجه به بیداری اسلامی درکشورهای بحرین، عربستان، اردن، یمن و ارزیابی تحولات نظام بین‌الملل کنونی در بستر تحلیل ژئوپولیتیک نوین، حائز اهمیت است. آمریکا و شورای همکاری خلیج‌فارس، در تحولات انقلابی به‌وجود آمده اهداف و منافع یکسانی از قبیل مدیریت بحران کشورهای انقلابی خلیج‌فارس، جلوگیری از تهدید امنیتی اسراییل و مبارزه با اهداف و آرمان‌های جمهوری اسلامی ایران را در منطقه دنبال می‌کنند.

آقای رفیع الله عزمی از هند: حضور آمریکا در منطقه به چند دلیل است: ۱) حفظ امنیت اسرائیل،۲) نیاز به انرژی، ۳) فروش تسلیحات نظامی که عدم امنیت را به دنبال می‌آورد. آمریکا به بهانه مبارزه با تروریسم، جلوی تقویت قدرت‌های منطقه را می‌گیرد، از دولت‌های سلطنتی حمایت می‌کند و پایگاه‌های نظامی در منطقه ایجاد کرده است. بهار عربی برای منافع آمریکا چالش برانگیز است و آمریکا از حوادث تونس و مصر شوکه شده است ولی عکس‌العمل آن در مورد یمن متفاوت بوده و از عربستان به عنوان متحد خود استفاده می‌کند. در باره بحرین، آمریکا چشم خود را بسته ولی در مورد لیبی و سوریه، از نیروهای مخالف دولت حمایت می‌کند. آمریکا همواره تظاهر به حمایت از دموکراسی کرده ولی در عمل دموکراسی را جلو نمی‌برد و فقط در باره منافع آن صحبت می‌کند. در آینده در کوتاه مدت، آمریکا فعالیـت‌ها را کنترل خواهد کرد و در میان مدت تغییری در عربستان به عنوان مهم‌ترین بازیگر منطقه ایجاد می‌کند.

آقای حسین عسگری از سوئد: وی مشکلات جهان را در چند مورد بر شمرد. ۱) اروپا و آمریکا با بحران اقتصادی مواجهند و این امر بر توازن اقتصادی در جنوب غرب آسیا و شمال آفریقا تاثیر داشته است. ۲) تهدید جوی نظیر شهاب سنگی که در آسمان روسیه منفجر شد و چنانچه با زمین برخورد می کرد ۱۵ برابر هیروشیما خسارت به دنبال داشت، ما را از خطر نابودی جهان و بشریت آگاه می‌سازد. ۳) گسترش بیابان‌ها تاثیر زیادی بر زندگی اقتصادی مردم خواهد داشت. طوفان شن در سوریه و عراق از نظر بهداشتی و زیست محیطی به حوزه خلیج فارس آسیب می‌زند که نتیجه جنگ در این منطقه بوده است. باید پروژه‌های استفاده از انرژی هسته‌ای، تبدیل آب شور به شیرین جهت توسعه اقتصادی مد نظر قرار گیرد. در حقیقت باید در مباحث سیاسی و در روند صلح، بحث توسعه اقتصاد جهانی دنبال شود.

آقای آرش بیدالله خانی: تحولات دهه‏های اخیر، یادآور اهمیت فرهنگ‏ در روابط میان جوامع و کشورها است. زمانی تصور بر این بود که با تجزیه و تحلیل ژئوپلیتیک ‏می‌توان بسیاری از مشکلات سیاسی جامعه بشری را تحلیل کرد و تشنج‏ها و ناآرامی‏های‏ فزاینده زندگی اجتماعی را در عرصه‏های گوناگون به ثبات و آرامش مبدل ساخت. اما اکنون آشکار گردیده که ژئوپلیتک بدون فرهنگ قادر نیست محیطی‏ مطلوب و جهانی عاری از خشونت و درگیری‌های سیاسی برای انسان‌ها فراهم سازد. این تحولات کشورهای خاورمیانه را از یک فضای ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی که امنیت را محور مبادلات فکری و اقتصادی خود قرار می‌دادند به سمت یک فضای فرهنگی سوق داده است. فضایی که با الهام‌گیری از سیاست فرهنگی و اندیشه‌‌‌‌های فرهنگی، مبنای فرهنگی را در یک محیط امنیتی جدید محور مبادلات و تبادلات خود در زمینه‌های مختلف قرار خواهد داد. انقلاب‌های مردمی سال ۲۰۱۱ در جهان عرب ضمن وام‌گیری از چارچوبی فرهنگی- انقلابی که نشات گرفته از فضای فرهنگی خاورمیانه و فرهنگ اسلامی است، محیط امنیتی- ژئوپلیتیکی خاورمیانه را به سمت یک محیط فرهنگی سوق خواهد داد. محیطی امنیتی که الهام گرفته از فرهنگی اسلامی می‌باشد.

منبع:http://www.ipis.ir

No votes yet.
Please wait...

درباره ی ابوالقاسم شم آبادی

(حقوق عمومی) -مدرس دانشگاه-صاحب امتیاز انتشارات حقوقی عدلیه-ارتباط با ابوالقاسم شم آبادی: shamabadi.abolghasem@yahoo.com تلفن: ۰۲۱۶۶۹۲۱۰۰۲ ۰۲۱۶۶۵۸۱۷۴۸

همچنین ببینید

معرفی کامل شاخه کارشناسی ارشد حقوق بشر ۹۸ و ۹۹+ منابع کارشناسی ارشد حقوق بشر

شاخه کارشناسی ارشد حقوق بشر یکی از شاخه هایی است که به دلیل تعداد کم دانشگاه هایی که این شاخه را دارند دانش آموخته کمتری دارد؛ البته اساتید این شاخه عموما در حوزه حقوق اساسی و حقوق بین الملل معروف بوده و برخی از اساتید نیز بیشتر سیاسی هستند تا استاد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *