نگاهی حقوقی به حوادث ورزشی

 

 

پدید آوردن حوادث ورزشی به ویژه در ورزش‌های رزمی، بوکس، فوتبال امر اجتناب‌ناپذیر است زیرا طبیعت برخی از ورزش‌ها خشن و با اعمال فشار و آسیب به طرف مقابل همراه است.

گاهی اوقات در مبارزه‌های ورزشی شاهد آسیب بدنی و یا حتی مرگ طرف مقابل هستیم. آیا می‌توان کسی را که مرتکب جرح یا ضرب یا مرگ دیگری شده تحت تعقیب و محاکمه کیفری قرار دارد؟ در ابتدا این طور به نظر می‌رسد که فرد مصدوم یا متوفی با رضایت خودش و بررسی احتمالات و پیش‌بینی حوادث و احتمال وقوع آسیب وارد مسابقه شده است. برای مثال در مسابقه اتومبیل‌رانی در پیست سرعت هر راننده‌ای آگاه به حوادث احتمالی و تصادفات شدید است بنابراین با رضایت خودش وارد مسابقه شده و طرف مقابل مسئولیتی ندارد.

در جرایم عمدی و معمولی ضرب و جرح به لحاظ کینه‌ای است که مهاجم نسبت به طرف مقابل دارد در حالی که چنین احساسی در رقابت کاراته یا فوتبال و یا اتومبیل‌رانی وجود ندارد.

به نظر می‌رسد که‌این عقیده با این کلیت در همه موارد قابل دفاع نیست زیرا جایی که بازیکن فوتبال به واسطه شکست تیمش روش مبارزه‌اش را تغییر می‌دهد و به جای بازی با توپ یا پا سایر نقاط حساس بدن بازیکن مقابل را هدف قرار می‌دهد و عمدا او را مجروح می‌کند باید قایل به مسئولیت کیفری شد. قانون تا اندازه‌ای از عملیات ورزشی و انجام دهنده‌ان دفاع می‌کند که حادثه ورزشی با عمد و یا خطای شدید و غیر متعارف ورزشکار همراه نباشد. اگر بازیکن به روشی بر خلاف مقررات بازی رفتار کند قابل تعقیب بوده و مسئول جبران خسارت وارده به طرف مقابل است. برابر قانون مجازات اسلامی ‌یکی از اعمالی که جرم شناخته نمی‌شود و حوادث ناشی از عملیات ورزشی است اما مشروط به‌آنکه سبب حادثه نقض مقررات مربوط به‌ان ورزش نباشد و این مقررات هم با موازین شرعی مخالفت نداشته باشد. پس اگر در یکی بازی فوتبال بازیکنی عمدا به شکم بازیکن دیگر ضربه وارد کند و یا با ضربه محکم و غیر قانونی و خارج از حد متعارف آسیبی وارد کند مسئولیت کیفری داشته و حسب مورد به قصاص یا پرداخت دیه محکوم می‌شود.

پرسش: علاوه بر قصاص یا دیه‌ایا مرتکب این اعمال به زندان هم محکوم می‌شود؟

پاسخ: اگر کسی عمدا به دیگری ضرب یا جرحی وارد آورد که موجب نقصان یا شکستن یا از کار افتادن عضوی از اعضا یا منتهی به مرض دایمی‌یا فقدان یا نقص یکی از حواس یا منافع یا زوال عقل مصدوم شود در مواردی که قصاص امکان نداشته باشد اگر اقدام او موجب اخلال در نظم و امنیت جامعه شود یا موجب تجری مرتکب یا دیگران شود دو تا پنج سال حبس در انتظار مرتکب خواهد بود و علاوه بر این با درخواست مصدوم به پرداخت دیه هم محکوم می‌شود.

اما اگر صدمه وارده به واسطه بی احتیاطی و خطای شدید ورزشکار باشد و سبب مرگ طرف مقابل شود و برای دادگاه ثابت شود که قتل غیر عمد ناشی از خطای شدید ورزشکار و عدم توجه او به نظامات ورزش مزبور بوده او را به یک تا سه سال حبس محکوم می‌کند و در صورت مطالبه دیه از سوی اولیای دم او را به پرداخت دیه نیز محکوم می‌کند

رضایت درعملیات ورزشی

از آن جایی که حتی اگر همه مقررات و قوانین رعایت شود، وقوع رخدادهای خطرناک از ورزش قابل تفکیک نیست. بنابراین قانونگذار، حوادث ورزشی را(جز در مواردی که خلاف مقررات شرعی و قانونی است)جرم ندانسته است. زیرا در ورزش، باب اکراه و اجبار مسدود است و طبق قاعده اقدام که می‌گوید:«هر کس که با علم و قصد و رضایت، ضرر و ضمانی را بپذیرد، دیگری ضامن نخواهد بود»، معلوم می‌شود که زیان دیده از عملیات ورزشی اعم از بازیکن یا تماشاگر، خسارات و صدمات ناشی از عملیات ورزشی را با رضایت پذیرفته است.

اگر عملیات ورزشی بر خلاف مقررات انجام پذیرد و منجر به حادثه شود، مرتکب همانند حوادث خارج از زمین ورزش، تحت تعقیب قرار می‌گیرد. مقصود از مقررات، مجموعه مواردی است که فدراسیون‌ها، هیات‌ها و انجمن‌ها به صورت مدون در رابطه با عملیات ورزشی، تنظیم کرده‌اند و یا مقررات غیرمدونی که بر ورزش‌های بومی‌حاکم است که بارزترین آن‌ها، مقررات ناظر بر خطاهای ورزشی است. بنابراین هرگاه بر اثر نقض این مقررات ازسوی ورزشکار حادثه‌ای اتفاق افتد، با او مانند مجرم عادی که در خارج از زمین ورزشی مرتکب جرم شده، رفتار خواهد شد. دراین میان ذکر چند نکته و توجه به‌ آن ضروری به نظر می‌رسد.

۱٫ اقدامات غیر‌ورزشی که درحین فعالیت ورزشی انجام می‌شود مانند اهانت و کتک‌کاری، جرم عادی بوده و ورزش و اماکن ورزشی، سبب مصونیت آن‌ها از تحمل کیفر نخواهد بود.

۲٫ بسیاری از حرکات ورزشی، نفسا جایز و بی‌اشکالند اما نمی‌توان این جواز را در هر زمان و مکان، جاری دانست و الا به ورزشکار اجازه داده‌ایم که در پوشش حرکات ظاهرا ورزشی به هر اقدامی‌دست زده و به اهداف مجرمانه‌اش دست پیدا کند. مثلا این که بازیکن در بستکبال می‌تواند توپ را با دست بزند، مجوز آن نیست که توپ را محکم در مسیری قرار دهد که به صورت حریف بخورد یا به سوی کسانی که بدون توجه در محدوده پرتاب توپ قرار دارند، بزند و یا در بازی فوتبال، بازیکن حق ندارد به دلیل مجاز بودن ضربه‌زدن به توپ، آن را به بازیکنی که در نزدیکی‌اش قراردارد بکوبد که متاسفانه در بعضی موارد، عامدانه بودن این حرکات آشکار است و اگر منتهی به فوت شود حتی می‌تواند منجر به قصاص بازیکنی شود که حادثه را ایجاد کرده است.

۳٫ مقررات ورزشگاه مربوط به وسایل ورزشی است. مثلا در قانون چهارم فوتبال، تحت عنوان وسایل بازیکنان آمده است که پل‌های کفش بایستی از چرم یا پلاستیک، لاستیک، آلومینیوم یا اجناس مشابه باشد و کمتر از ۱۲/۷ میلی متر پهنا داشته باشد و به طور کلی ارتفاع پل‌ها بیش از ۱۹ میلی متر نباشد. بنابراین اگر استوک‌های فلزی دارای ارتفاع بیشتر و قطر کمتر بوده و موجب صدمه شوند، بازیکن به علت نقض مقررات مسئول خواهد بود.

۴٫ قید مخالف نبودن مقررات با موازین شرعی نشان می‌دهد مقرراتی که مخالف با مبانی فقهی است جایگاهی در مقام رسیدگی در محکمه قضایی نداشته و سبب معافیت ورزشکار از تحمل کیفر نمی‌شود. بنابراین ورزش‌ها و مسابقاتی که مستلزم ایذای نفس یا ایذای به غیر است به استناد آیه «تلقوا بایدیکم الی التهلکه‌« اشکال دارد و با موازین شرعی ناسازگاراست. حوداث ناشی از این‌گونه ورزش‌ها، گرچه مطابق با مقررات فدراسیون مربوط به خود صورت می‌پذیرد، چون شرعا مصداق فعل حرام تلقی می‌شود بنابراین از شمول ماده ۵۹ خارج بوده و متضمن مسئولیت و کیفر برای مرتکب خواهد بود.

No votes yet.
Please wait...

درباره ی ابوالقاسم شم آبادی

(حقوق عمومی) -مدرس دانشگاه-صاحب امتیاز انتشارات حقوقی عدلیه-ارتباط با ابوالقاسم شم آبادی: shamabadi.abolghasem@yahoo.com تلفن: ۰۲۱۶۶۹۲۱۰۰۲ ۰۲۱۶۶۵۸۱۷۴۸

همچنین ببینید

اطلاعیه سازمان سنجش درباره شرایط وضوابط ، تاریخ و نحوه ثبت نام در آزمون کارشناسی ارشد ۱۳۹۸ و بیست و چهارمین دوره المپیاد علمی- دانشجویی کشور

اطلاعیه سازمان سنجش درباره شرایط وضوابط ، تاریخ و نحوه ثبت نام در آزمون کارشناسی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *