مقررات مربوط به حمایت اختراعات در ایران

ـ قانون ثبت اختراع ۲ـ قانون مجازات عمومی ۳ـ قانون جلب سرمایه های خارجی ۴ـ قانون مسئولیت مدنی ۵ـ قانون الحاق ایران به کنوانسیون پاریس برای حمایت مالکیت صنعتی از قوانین ضامن حقوق مخترع فردی در ایران است .
۱ـ قانون ثبت اختراع در ایران
در زمان سلطنت رضا شاه کبیر در اول تیر ماه ۱۳۱۰ اولین قانون ثبت اختراعات ایران به تصویب رسید و به مرحله اجراء درآمد که هنوز هم اجراء می شود .
طبق ماده ۲۶ این قانون هر قسم اکتشافات یا اختراع جدید در شعب مختلفه صنعتی یا فلاحتی به کاشف یا مخترع آن حق انحصاری می دهد .
و هر کسی مدعی باشد که ابداع محصول جدید صنعتی نموده است یا وسیله جدیدی کشف کرده یا وسائل موجوده را به طریق جدید برای تحصیل یک نتیجه یا محصول صنعتی یا فلاحتی به کار برده است می تواند تقاضای ثبت اختراع نماید .
۲ـ مرجع ثبت اختراع
مرجع ثبت اختراع در ایران اداره ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی در تهران است که کلیه تقاضاهای ثبت اختراع از ایران و خارج از ایران در این مرجع به ثبت می رسد .
سیستم ثبت اختراع در ایران سیستم بدون رسیدگی قبلی است یعنی مرجع ثبت هیچ گونه مسئولیتی را به عهده نمی گیرد و تمام مسئولیتها از جهت جدید بودن اختراع و عملی بودن آن به عهده مخترع است و هر کس ادعائی داشته باشد باید به طرفیت مخترع در دادگاه اقامه دعوا کند .
طبق بند ج از ماده ۲۴۹ قانون مجازات عمومی هر تجاوزی نسبت به حق صاحب ورقه اختراع که به موجب قانون ثبت علائم و اختراعات به او داده شده به عمل آید خواه با ساختن محصولات و خواه با استعمال وسائلی که موضوع ورقه اختراع اوست جعل محسوب می شود و موجب سه تا شش ماه حبس تأدیبی و یا صد الی هزارتومان جزای نقدی و یا هر دو مجازات خواهد بود .
اشخاصی که این گونه محصولات را با علم به مجعول بودن آن به ایران آورند و یا از ایران صادر کنند یا ایران به معرض فروش گذاشته و یا به فروش رسانند محکوم به مجازات فوق خواهند شد .
در قانون جلب سرمایه های خارجی مصوب سال ۱۳۳۲ ( گواهی ثبت اختراع ) که در موضوع عمران وامور تولیدی باشد به عنوان سرمایه خارجی تلقی شده است که پس از ورود آن به ایران و بهره برداری دولت طبق مقررات قانون فوق مثل سرمایه خارجی از آن حمایت و تضمیت می کند .طبق قانون مسئولیت مدنی ، می توان علاوه بر قوانین موجود خسارت مدنی را هم مطالبه کرد.
کنوانسیون پاریس که در تاریخ چهاردهم اسفند ۱۳۳۷ قانون آن به تصویب رسیده است شامل یک عده مقررات و نظامات کلی برای مخرعین در سطح بین المللی است که یکی از آن مقررات استفاده از حق تقدم است بدین معنی که :
اگر مخترعی در ایران تقاضای ثبت اختراع خود را نمود می تواند از حق تقدم در کلیه کشورهای اتحادیه پاریش استفاده کند منشاء و مدت استفاده از حق تقدم دوازده ماه از تاریخ ثبت اولین اختراع است .
یکی دیگر از مقررات عمومی کنوانسیون پاریس تساوی حقوق اتباع اتحادیه است که کشورهای عضو مکلف می شوند از قوانینی که در حال حاضر یا آینده وضع می کنند حقوق و مزیای یکسانی برای کلیه اتباع اتحادیه اعم از کشور خود و یا کشورهای دیگر در نظر بگیرند .
علاوه بر قوانین فوق دولت شاهنشاهی ایران عهدنامه بین المللی همکاری در موضوع گواهی نامه های اختراعات و کنوانسیون طبقه بندی بین المللی اختراعات را به شرط تصویب امضاء کرده است که هنوز عهدنامه اولی به مورد اجراء در نیامده است و باید منتظر آینده بود تا وقتی به مرحله اجراء درآمد قوانین داخلی به موازات آن اصلاح و در صورتی که مصلحت بود عهدنامه مذکور هم در مجلس ایران به تصویب برسد .
۳ـ روش کنترل ارزش و اصلیت ادعاهای مخترعین و مبتکرین ایرانی و خارجی در ایران
همان طور که به طور خلاصه اشاره شد درباره ارزش واصلیت ادعاهای مخترعین درایران قانون ایران روش ( بدون رسیدگی قبلی ) اجراء می شود .
Sans Examenprealable
این سیستم ثبت در بسیاری از کشورهای صنعتی و پیشرفته جهان مورد قبول و عمل است زیرا با صرفه ترین روش در ثبت اختراعات است و بهتر از مخترع هیچ کس نمی داند که اختراع او واقعیت دارد ، جدید است یا نه ؟ بنابراین در سیستم بدون رسیدگی قبلی تمام مسئولیت ها متوجه مخترع می شود و هر کس برخلاف آن ادعا و یا اعتراضی داشت باید در دادگاه مطرح کند و دادگاه به وسیله مدارک طرف دعوا و یا ارجاع امر به کارشناس موضوع را محرز نماید .
در قانون فعلی ایران کنترل ارزش واصلیت ادعای مخترع فقط از نظر فرم و شکل قانونی به عمل می آید نه از نظر ماهیت اختراع .
۴ـ روشهای مختلف تشویق مخترعین و مبتکرین
در دنیا روشهای مختلف تشویق مخترعین و مبتکرین اجراء می شود که یکی از آن روشها در کشور اتحاد جماهیر شوروی و کشور های سوسیالیستی عمل می شود در این کشورها مخترع و یا مبتکر می تواند Certificat Dauteur Dinvention تقاضای ثبت اختراع و یا تقاضای گواهی نامه مخترعین بکند گواهی نامه مخترعین است که برای تشویق مخترعین در این کشورها در نظر گرفته شده و اجراء می شود .
چون در این کشورها فعالیت فردی درامور صنعتی وتجاری به معنای کشورهای سرمایه داری وجود ندارد دولت برای تشویق مخترعین وقتی تقاضای گواهی نامه مخترعین را قبول کرده و ثبت می نماید هیچ گونه حق الثبت و پولی از مخترع به هیچ وجه دریافت نمی شود و احتیاج به انتخاب وکیل و تشریفات زائد ندارد تقاضای گواهی نامه مخترع پس از رسیدگی به واقعیت آن در یکی از دستگاههای دولتی وقتی قبول شد مالکیت آن متعلق به دولت است و دولت می تواند در سازمانهای وابسته به خود آن را مورد بهره برداری قرار دهد و در مقابل زحمت مخترع به او پاداش و یا مزد بدهد .
این سیستم تشویق مخترع باعث شده است که اولاً مخارج و هزینه ای به مخترع کار تحمیل نشود و ثانیاً مخترع کار خود را اختراع قرار داده و هر روز چیز تازه و جدید و بدیعی بوجود آورد در کشور شوروی تقاضاهای ثبت اختراع خارجیان را هم به همین ترتیب قبول می کنند .
۵ـ روشهای و سیاست کلی دولت جهت راهنمائی و فراهم آوردن تسهیلات تحقیقات فردی در ایران
هانری برگستون فیلسوف بزرگ فرانسوی گفته است انسان حیوان مخترعی است و فرق انسان با حیوان در همین استعداد اختراعی او نهفته است زیرا حیوانات وقتی بوجود می آیند هر چه دارند همان است ونمی توانند تغییری در آن بدهند ولی انسان به کمک فکر خود چیزهای تازه ای می سازد و به کمک آن هوا ـ دریا و یا قعر زمین می رود و هر روز که می گذرد آن چیزهای تازه را تغییر داده و چیزهای تازه تری بوجود می آورد .
مقصود از ذکر این مقدمه اینست که استعداد اختراع در بشر وجود دارد ولی باید آن استعداد را شکفته کرد و تشویق نمود .
در کشورهای پیشرفته و متمدن به موضوع اختراع فوق العاده اهمیت می دهند و ملاک ترقی و پیشرفت هر کشور پیشرفته ای را با تعداد اختراعات و توسعه آن مربوط می دانند .
به نظر من ، برای تشویق مخترعین در ایران باید در قوانین موجود تجدید نظر کرد محاکم اختصاصی برای رسیدگی به دعاوی اختراعات بوجود آورد و آنها را تقویت اعتبارهای مخصوصی به شکل کمک هزینه تحصیل و یا جوائز برای دانش آموزان و دانشجویان مستعد و یا مخترع اختصاصی داد و این کار را نه تنها دولت باید انجام دهد بلکه مؤسسات غیر دولتی هم باید انجام دهند .
در کشورهای پیشرفته صنعتی هر کارخانه و واحد صنعتی یک عده مخترع حقوق بگیر ثابت دارد که منحصراً برای کاراختراع کوشش می کنند .نتیجه :
۱ـ برای تشویق مخترعین در ایران نخست باید سازمان اداری و دادگاهی حمایت مخترعین را اصلاح و به موازات توسعه صنعت و تجارب کشور آن را تقویت و گسترش داد .
۲ـ اعتبارات مخصوصی برای تحقیقات علمی در موضوعات مختلف که رشته های مختلف صنعت و کشاورزی ایران به آن احتیاج دارد بوجود آورد و به مصرف رسانید مخصوصاً دانشگاههای دولتی وملی باید از این حیث پیش قدم شوند و استادان و دانشجویان علاقه مند در این رشته فعالیت کنند.
۳ـ مؤسسات و واحدهای صنعتی دولتی و ملی هم سعی نمایند اعتباری برای تحقیقات علمی اختصاص دهند و هر کارخانه که اعتباری در این قسمت اختصاص داد از مالیات نسبت به آن اعتبار معاف گردد تا تشویق به این کار شوند و در نتیجه ما بتوانیم هدف تشویق از مخترعین را به مرحله عمل در آوریم

No votes yet.
Please wait...

درباره‌ی ابوالقاسم شم آبادی

(حقوق عمومی) -مدرس دانشگاه-صاحب امتیاز انتشارات حقوقی عدلیه-ارتباط با ابوالقاسم شم آبادی: shamabadi.abolghasem@yahoo.com تلفن: ۰۲۱۶۶۹۲۱۰۰۲ ۰۲۱۶۶۵۸۱۷۴۸

همچنین ببینید

قوانین ارگانیک چیست؟ بررسی تحلیلی قوانین ارگانیک در حقوق ایران وفرانسه

خلاصه: قوانین ارگانیک: این قوانین بر مبنای درخواست صریح قانونگذار اساسی برای تکمیل یا تشریح …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *