مقاله حقوق خصوصی

مفهوم و اهمیت سند

مدام در همه باید و نبایدهای حقوقی قبل ازاین که حرف و حدیثی آغاز شود، از مردم می‌خواهند که برای هر کاری که انجام می‌دهند به قول قدیمی‌ها آن را «شش قفله» کنند در امروز حقوقی این شش قفله کردن همان سند نام دارد که باعث می‌شود خدای ناکرده در صورت بروز مشکل حرف پیش برود و کار به دعوا و دادگاه نرسد و کسی نتواند از روی ناآگاهی یا بیماری و عرض ورزی دیگری را آزاد دهد. با این برگه مهم بیشتر آشنا می‌شویم.

تعریف سند
در ماده ۱۲۸۴ قانون مدنی ایران سند را به این ترتیب معنی کرده‌اند: «سند عبارت است از هر نوشته که در مقام دعوا یا دفاع قابل استناد باشد.»برای همین است که سند انواع وا قسام زیادی دارد و برای آن ویژگی‌های متفاوتی رامی‌توان شمرد.

وقتی سند نوشته است
هر نوشته‌ای روی کاغذ حکم سند را دارد. برابر قانون «نوشته، خط یا علامتی است که روی صفحه نمایان بوده و حاکی از بیان مطلبی باشد، خواه از خطوط متداول باشد یا غیرمتداول، مانند رمزها و علاماتی که دو یا چند نفر برای روابط بین خود قرار داده‌اند.»

خط و محل نگارش
در این باره این مورد را نیز باید بدانید که صفحه‌ای که نوشته روی آن نمایان است، فرقی نمی‌کند که کاغذ، پارچه، چوب، سنگ، آجر، فلز یا هر ماده دیگری باشد، همین که بتوان روی آن نوشت حکم سند را دارد. حتما تا به حال موزه رفته‌اید و دیده‌اید که نوشته‌های روی سنگ‌ها اسناد تاریخی بسیار مهمی هستند که شدت هم از آنها مراقبت می‌شود.
در این باره خطی هم که روی صفحه نمایان است، فرقی ندارد که به وسیله ماده رنگی با دست نوشته شده یا با ماشین کپی یا چاپ شده باشد، همچنانی که فرقی نیم‌کند که بر صفحه حک شده باشد یا آنکه به وسیله آلتی برجستگی بر صفحه ایجاد کرده باشند.

وقتی دعوایی به پا شود
همانطور که گفتیم از جمله موارد استفاده اسناد در مقام دعوا یا دفاع است. به هر حال زمانی به کار می‌آید که قرار است حقی به حقدار برسد. در این باره برای اینکه بتوانید از یک برگه به عنوان سند استفاده کنید و برای اینکه در اصطلاح حقوقی یک نوشته حکم سند را بگیرد باید بتوان برای اثبات ادعا در مقام دعوی حق، یا دفاع از دعوی حق آن را به کاربرد، خواه آنکه دعوایی مطرح نشده باشد یا آنکه امضاکنندگان پیشامد دعوایی را احتمال ندهند.
در این میان باید این را نیز مد نظر قرار دهید که سند در قانون باید و نبایدهایی دارد و اگر نوشته‌ای به حکم قانون، توان اثبات موضوع دعوا را نداشته باشد، قابلیت استناد را نیز نخواهد داشت.

سند برای دعوی حقوق است مگر…
این را نیز مد نظر داشته باشد که از سند رای دعاوی حقوقی مورد استفاده قرار گرفته می‌شود. اما ممکن است استثنائاً در اعمال مادی و وقایع حقوقی مانند تولد نیز نوشته شود. ضمن آنکه سند باید نسبت به اصحاب دعوا الزام‌آور باشد، یعنی به موجب آن تعهدی به نفع طرف مقابل ایجاد شده باشد در غیر این صورت نمی‌توان هر نوشته‌ای را که از سوی اشخاص صادر می‌شود سند تلقی کرد.

انتساب به یکی از طرفین دعوا
سند باید از سوی یکی از اصحاب دعوا صادر شود‌ یا از سوی کسانی باشد که اصحاب دعوا حق خود را از آنها تلقی کرده‌اند، مانند مورث یا ناقل و یا اینکه از سوی شخص ثالثی صادر شده باشد که از یکی از آغزا کننده‌های دعوی در قبال طرف مقابل ضمانت کرده است.
این را نیز باید بدانید که هرگاه اشخاصی که در وقوع معامله یا تصرف یا تنظیم سندی دخالت نداشته‌اند، درباره آن از اطلاع یا مشاهده خود نظری بدهند، گفته آنان سند محسوب نمی‌شود، هرچند در نوشته‌ای باشد، بلکه آن را می‌توان شهادتی مکتوب دانست. دکتر کاتوزیان در کتاب قانون مدنی آورده است که «قانون‌مدنی فقط در یک‌ فرض، تصریح به سند نبودن ‌نوشته‌ای کرده و آن در مورد تنظیم شهادتنامه است.»
در این باره بد نیست این را نیز به خاطر داشته باشید که برابر ماده ۱۲۸۵ قانون مدنی اقتضا می‌کند که اظهارنظر کارشناسی و معاینه محل و تحقیقات محلی نیز سند محسوب نشود، اما اقرارنامه را می‌توان سند به حساب آورد.

No votes yet.
Please wait...

درباره ی ابوالقاسم شم آبادی

(حقوق عمومی) -مدرس دانشگاه-صاحب امتیاز انتشارات حقوقی عدلیه-ارتباط با ابوالقاسم شم آبادی: shamabadi.abolghasem@yahoo.com تلفن: ۰۲۱۶۶۹۲۱۰۰۲ ۰۲۱۶۶۵۸۱۷۴۸

همچنین ببینید

حل و فصل اختلافات از طریق داوری در رویه قضایی

با سلام. چنانچه نیاز به مشاوره در خصوص داوری دارید و یا نیاز به وکیل …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *