مفهوم نظارت

نظارت می تواند پیش از لازم الاجرا شدن قانون صورت می گیرد(نظارت پیشینی یا پس از آن نظارت پسینی)

الف-نظارت پیشینی:چنین نظارتی پیش از لازم الاجرا قانون صورت می گیرد و هر قانونی که مغایر با قانون اسلامی اعلام گردد نمی تواند منتشر شود.که این شیوه ویژگی هایی دارد:۱-در این روش مسئله نظارت بر مطابقت قوانین عادی با قانون اساسی بدون بروز دعوا بین افراد و نزدیک قاضی عادی صورت می گیرد.در حالی که در نظارت پسین این نظارت هنگام اجرای قانون عادی مطرح می شود.۲-اصولا این نظارت به صورت مستقیم است و شکایت مستقیما توسط دادگاه قانون اساسی بررسی می شود.۳-در این شیوه شکایت نزد دادرس قانون اساسی محدود شده یعنی دادگاه تنها با درخواست مقامات سیاسی رسیدگی و نظارت می کند.ب-نظارت پسینی:این نظارت هنگامی که قانون پیشتر لازم الاجرا شده صورت می گیرد.بنابراین تا زمانی که یک دادرس درباره قانونی نظری نداده اطمینان نداده اطمینان چندانی به مطابقت قانون با قانون اساسی نیست.چنین نظارتی در بسیاری از دموکراسی های غربی(آلمان،ایتالیا،ایالات متحده)و اخیرا در فرانسه دیده می شود که اگر منجر به لغو قانون شود چنین الغای به گذشته برمی گردد.

گفتار ششم-مقامات صالح برای پیشنهاد نظارت

معمولا شهروندان،دادرسان و مقامات سیاسی حق پیشنهاد نظارت دارند.الف-شهروندان پیشنهاد نظارت از سوی مردم روش بسیار مردم سالارانه و آزاد اندیشانه است.و به همه شهروندان ذی نفع امکان اعتراض به مغایرت قانونی با قواعدی مربوط به نهادهای سیاسی و آزادی های عمومی در قانون اساسی را می دهد.ولی این روش خطری دارد که ممکن است دادرسان غرق در شکایت مردمی در این خصوص شوند.به همین دلیل دادرسان فیلتر هایی برای جلوگیری از شکایت های مغرضانه در نظر می- گیرند.وپیشنهاد نظارت از سوی شهروندان به دو صورت مراجعه مستقیم یا ایراد ضمن دعوا صورت می گیرد.ب-دادرسان دادگاههای عمومی:پیشنهاد نظارت توسط دادرسان دادگاه های عمومی در نظام های حقوقی اروپایی مثلا آلمان اتریش اسپانیا و ایتالیا رایج است.پ-مقامات سیاسی:در این کشور با برخی از مقامات سیاسی مانند رئیس کشور،رئیس دولت،رئیسان دو مجلس،اقلیت های پارلمانی و نهادهای محلی اختیار مراجعه به دادرس قانون اساسی جهت انجام نظارت داده می شود.

گفتار هفتم-شکل یا روش های آغاز نظارت

آغاز نظارت ممکن است با سه شیوه مراجعه مستقیم یا اقامه دعوا ایراد ضمن دعوا یا به صورت بگیرد.الف-نظارت از راه مراجعه مستقیم یا اقامه ی دعوا این روش بدون بروز دعوا میان اشخاص و طرح آن نزدیک قاضی عادی انجام می گیرد.ب-نظارت از راه ایراد ضمن دعوا در این شیوه در جریان یک دعوا در دادگاه یکی از طرفین به مسئله مغایرت قانونی با قانون اساسی که در رابطه با موضوع دعوا است استناد می کند.در اینجا این نظارت به صورت یک دعوای طاری است که در با دعوای اصلی پیوند می خورد.پ-نظارت به صورت خودکار:در این روش همه ی مصوبات مجلس یا قانون عادی بی آنکه نیازی به مراجعه ی شهروندان دادرسانی یا مقامات سیاسی داشته باشد باید به صورت خودکار نزد دادرس قانون اساسی فرستاده شود مانند روش نظارت بر مطابقت قوانین عادی با قانون اساسی توسط شورای نگهبان در جمهوری اسلامی ایران(اصل ۹۰ قانون اساسی)

-نظارت به صورت خودکار:همه مصوبات مجلس یا قوانین عادی،بدون نیاز به مراجعه به صورت خودکار نزد دادرسی یا قانون اساسی فرستاده می شود یکی از اصول دولت قانون مدار،وجود سلسله مراتب و نظارت بر قوانین است.

دو الگو وجود دارد:الگوی اروپایی-الگوی آمریکایی

۱-الگوی آمریکایی :نهاد ناظر=دیوان عالی کشور

نظارت:          ناظر=شهروندان        اعتبار=نسبی

۲-الگوی اروپایی:نهاد ناظر=دادگاه ویژه

نظارت:پیشینی و پسینی       ناظر=دادگاهها       اعتبار:مطلق

No votes yet.
Please wait...

About ابوالقاسم شم آبادی

(حقوق عمومی) -مدرس دانشگاه-صاحب امتیاز انتشارات حقوقی عدلیه-ارتباط با ابوالقاسم شم آبادی: shamabadi.abolghasem@yahoo.com تلفن: 66965272 -021

Check Also

بسته دکتری حقوق عمومی برای آزمون نیمه متمرکز ۹۶ ??? منابع دکتری حقوق عمومی مطابق آزمون …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *