معنا و مفهوم حقوق مالکیت فکری

 

مالکیت معنوی حاصل تفکر و هنر آدمی است. آثار و خلاقیت‌ها و تولیدات فکری حاصل سال‌ها مطالعه، زحمت و تلاش انسان در کسب و درک علوم و متون است. انسان می‌تواند مالک این تولیدات و آثار باشد و قانون نیز از این مالکیت حمایت و پشتیبانی و با متجاوزان و سوء‌استفاده‌کنندگان برخورد می‌کند. به سخن دیگر همان طور که هر انسانی می‌تواند مالک اموال و دارایی‌های مادی شود، همانند میز، صندلی، خانه یا هر شی دیگری که در اطراف ما یافت می‌شود همان‌طور نیز می‌تواند مالک آثاری شود که از راه دانش یا هنر یا ابتکار او ایجاد می‌شود. در اصطلاح به مالکیتی که از راه تولیدات فکری و هنری یا سایر آفرینش‌های ذهنی انسانی ایجاد می‌شود، مالکیت معنوی گفته می‌شود. حق تالیف، حق اختراع، حق تصنیف و غیر آن از این قبیل است. در صورتی که تولید یک اثر عملی یا کشف ماده‌ای یا اختراع وسیله‌ای دارای منافع اقتصادی باشد فقط صاحب آن می‌تواند از منفعت آن استفاده‌کند. وقتی کسی کتابی را به رشته تحریر در می‌آورد و آن کتاب منتشر می‌شود و در اختیار همگان قرار می‌گیرد نام او به عنوان نویسنده‌کتاب، درج می‌شود تا از حقوق معنوی او حمایت شده باشد. به علاوه او می‌تواند از حق مالی انتشار کتاب نیز بهره‌مند شود مگر اینکه حقوق مالی ناشی از اثر خود را به دیگری واگذار کرده باشد. اما حق معنوی او که ذکر نام او در اثر علمی‌اش است باید به عنوان حق همیشگی او در نظر گرفته شود و طبق قانون هیچ کس حق تعرض به‌ آن را ندارد همان‌گونه‌ که هیچ‌کس نمی‌تواند به سایر اموال و دارایی‌های دیگری تجاوز کند. در عصر حاضر که اختراعات و اکتشافات بشری رو به فزونی گذارده است، حمایت از حقوق مالکیت معنوی از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخورد شده است. امروزه آثار ادبی و هنری با توجه به وجود ابزارهای الکتریکی بیش از گذشته در دسترس همگان قرار گرفته است برای مثال تالیفات نویسندگان مختلف یا آثار هنرمندان یا تولیدات صنعتی و غیر آن ممکن است در مدت کوتاهی از طریق رایانه، اینترنت، رادیو، تلویزیون و سایر رسانه‌ها در اختیار اکثریت افراد قرار گیرد و دیگران به راحتی از مطالب و نوشتارهای اشخاص دیگر استفاده‌کنند. تسهیل انتقال پدیده‌های علمی ‌و فنی و سایر آفرینش‌های فکری در بسیاری از مواقع نیز ممکن است سبب تجاوز به حقوق مادی و معنوی پدید‌آورندگان شود که ما در این جا به توضیح آن می‌پردازیم. مالکیت معنوی به دو بخش عمده تقسیم می‌شود:

۱- مالکیت صنعتی: هر کسی تولید، اختراع یا اکتشافی را انجام دهد، قانونا مالک تولید، اختراع یا اکتشاف خود است. مالکیت صنعتی شامل هرگونه صناعت از جمله تولید، ساخت، ایجاد، اختراع، اکتشاف و غیر آن می‌شود البته به شرط اینکه امتیاز به نام تولید‌کننده یا سازنده یا مخترع یا کاشف ثبت شده باشد. مثلا اگر کسی وسیله‌ای را اختراع کند وسیله مزبور اگر به نام او ثبت شده باشد او به عنوان مخترع شناخته می‌شود و از نظر قانونی صاحب امتیاز است و اگر شخص دیگری خود را به جای مخترع معرفی کند مجرم شناخته می‌شود و مستحق مجازات و جبران خسارات وارده به صاحب اثر خواهد بود. شرکت یا موسسه یا کارخانه‌ای که ‌کالای معروفی را تولید می‌کند و بر روی تولیدات خود نام و آرم شرکت یا کارخانه را درج می‌کند اگر شخص دیگری به صورت غیرقانونی از نام یا علامت تجارتی یا آرم یا سایر مشخصات آن شرکت یا کارخانه استفاده‌کند، توسط مالک یا صاحب امتیاز قابل تعقیب و پیگرد خواهد بود.

۲- مالکیت ادبی و هنری: شامل آثاری چون کتاب، جزوه، رساله، شعر، تصنیف، ترانه، سرود، نمایشنامه، آثار سینمایی، رادیویی و تلویزیونی، نقاشی، تصویر، مجسمه‌سازی، اثرهای معماری و عکاسی، موسیقی، آثار ابتکاری مربوط به هنرهای دستی یا صنعتی و نقشه قالی و گلیم، آثار ابتکاری مبتنی بر فولکلور یا میراث فرهنگی و هنر ملی، هرگونه طرح و نقش و نقشه جغرافیایی ابتکاری و نوشته‌ها و خطوط تزیینی و سایر آثار تزیینی و تجسمی‌به صورت مرکب یا ساده، هر قسم ترجمه و همانند آن می‌شود.

 منبع: حمایت

 

No votes yet.
Please wait...

درباره ی ابوالقاسم شم آبادی

(حقوق عمومی) -مدرس دانشگاه-صاحب امتیاز انتشارات حقوقی عدلیه-ارتباط با ابوالقاسم شم آبادی: shamabadi.abolghasem@yahoo.com تلفن: ۰۲۱۶۶۹۲۱۰۰۲ ۰۲۱۶۶۵۸۱۷۴۸

همچنین ببینید

منابع دکتری حقوق بین الملل نیمه متمرکز ۹۶

منابع دکترای حقوق بین الملل نیمه متمرکز ۹۶ حقوق بین الملل عمومی به مجموعه قواعد …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *