سرخط خبرها

معاونی برای کارآمدی نظام همکاری قوا

آنچه برای یک معاون پارلمانی خوب لازم است

معاونی برای کارآمدی نظام همکاری قوا

سید محمد مهدی غمامی[i]

نظام حقوقی دولت در ایران ناگزیر از همکاری با مجلس است چرا که دولت هم ملزم به اجرای قوانین مصوب مجلس است و هم ملزم به پاسخگویی در مقابل مجلس. به این ترتیب، کسی که نقطه‌ی عطف این همکاری است بیشترین نقش را در کارآمدی نظام نیمه پارلمانی ریاستی ایران دارد. شعارهای دولت یازدهم نیاز مبرم دارد به یک معاون پارلمانی خوب.

 

دولت یازدهم از مهمترین برنامه‌ها و وعده‌‌هایش امید و تدبیر است، برای امید دادن لازم است افرادی به کار گرفته شوند که دو خصوصیت اساسی داشته باشند اول روحیه کار جهادی که نشان از داشتن آینده‌ای موفق داشته باشد و دوم افرادی که برای اثربخش کردن کارهای دولت توانمند باشند. این ویژگی اخیر بیش از هر چیز دیگری مهم است چرا که در ایران ما سرمایه و منابع انسانی و مالی و علمی کم نداریم. آنچه کمبود است تدبیر و اثر بخش کردن آن در مسیری که منتج به نتیجه با بازدهی بالا گردند و نه در جهاتی مختلف که موجب اتلاف تمهیدات و منابع شده و بعضاً طراحی‌ها و کارهای بسیار خوب را در مسیر تزاحم و تضاد قرار می‌دهد. آنچه در دولت‌های گذشته از جمله دولت قبل به وفور قابل ملاحظه بود اقدامات متزاحم و تقابلی دو قوه مقننه و مجریه بود. نامه‌ها و شکایات و اعتراض‌های دو طرفه و از همه مهمتر اقداماتی که دولت در پیش گرفته بود و آن عدم اجرای قوانین بود. از آسیب‌های جدی دولت اخیر هم همین مسئله می‌باشد.به هر حال «گاهى قانون ناقص است، گاهى قانون معیوب است؛ امّا همان قانون معیوب هم اگر چنانچه عمل نشود – [قانونى‌] که منتهى به بلبشو و هر که هر که خواهد شد – ضرر آن عمل نشدن، بیشتر از ضرر عمل کردن به قانون [است‌]. این را باید نهادینه کرد.» (مقام معظم رهبری در دیدار با دولت یازدهم۶/۶/۹۲)

به این ترتیب نیازمند یک همکاری دقیق و عالمانه از جنس اصلاح و همدلی هستیم که از عهده‌ی یک معاون پارلمانی توانمند ممکن است. معاونی که دارای ویژگی‌های زیر باشد:


فهم قانون و انتقال الزامات اجرایی

قانون در واقع سندی است الزام‌آور؛ و از این جهت بعد از تصویب نیازمند اجرا. در نتیجه باید معاون پارلمانی از یک طرف بتواند یک تعامل مثبت را برای در نظر گرفتن الزامات اجرایی کشور در قانونگذاری فراهم کند یعنی برای نمایندگان نیازهای حوزه‌ی اجرا را تبیین کند و از طرف دیگر بعد از تصویب قانون به مجریان قانون، اهداف و مقتضیات حاکم بر قانون را منتقل نماید. از این جهت وی هم باید فهم دقیقی از قوانین کشور داشته باشد و به روش‌های تفسیری قانون مسلط باشد و از سوی دیگر با روابط عمومی خوب، قدرت انتقال الزامات حقوقی – قانونی و مسائل اجرایی را توأمان داشته باشد.


انتقال پاسخگویی و نظارت‌پذیری به دولت

معاون پارلمانی باید علاوه بر ایجاد یک فضای تعاملی در وضع و اجرای قانون، باید همین فضا را در امر نظارت مجلس بر دولت فراهم کند. یعنی از یک طرف نمایندگان را متوجه الزام آنها به پاسخگویی شفاف و محترمانه به مجلس کند و از سوی دیگر خود او مکانیزمی موثر برای نظارت غیر وقت‌گیر از وزراء را طراحی نماید. چراکه بسیاری از سوالات نمایندگان نیازی به حضور اعضای دولت و وزراء ندارد، به علاوه آنکه آنها همیشه در دسترس نیستند.


اصلاح ذات البین

به هر حال مجلس متشکل از نمایندگانی است که نقش نظارتی را هم در کنار قانونگذاری بر عهده دارند. آنها بواسطه‌ی این نظارت، گمان‌ها و ظن‌هایی پیدا می‌کنند و ممکن است نکاتی را بیان کنند. و از طرف دیگر، دولتمردان در میانه کار، تلاش و سختی‌ها ممکن است از رفتار و بیان نماینده‌ای ناراحت گردند. آیا اقدام درست معاون پارلمانی که در متن دولت و مجلس است، انتقال این رفتارها و اظهارات است؟. یکی از رفتارهای اخلاق عملی اسلام، «اصلاح ذات البین» متخذ از آموزه‌های قرآنی (حجرات: ۱۰) است. در توضیح این فعل اخلاقی امام صادق (ع) چنین می‌فرماید: «سخن سه گونه است: راست و دروغ و اصلاح میان مردم به آن حضرت عرض شد: قربانت اصلاح میان مردم چیست؟ فرمودند: از کسى سخنى درباره دیگرى مى‌شنوى که اگر سخن به گوش او برسد، ناراحت مى شود. پس تو آن دیگرى را مى بینى و برخلاف آنچه شنیده‌اى، به او مى گویى: از فلانى شنیدم که در خوبى تو چنین و چنان مى‌گفت.» (کافى، ج۲، ص۳۴۱، ح۱۶) داشتن ویژگی اصلاح‌گری میان دو قوه موجب همدلی و آرامش است، و از این جهت از دو شرط پیش‌گفته مهمتر. البته این بدان معنا نیست که مسائل اصلی حکومتی گفته نشود بلکه بدان معنا است که گزندگی‌ها از اظهارات گرفته شده و با قول لین و لطایف الحیل مسائل بین دو قوه انتقال داده شده و سخن‌چینی نشود.



[i] – دانشجوی دکتری حقوق عمومی.

منبع: پِژوهشکده مجازی حقوق عمومی

No votes yet.
Please wait...

درباره ی ابوالقاسم شم آبادی

(حقوق عمومی) -مدرس دانشگاه-صاحب امتیاز انتشارات حقوقی عدلیه-ارتباط با ابوالقاسم شم آبادی: shamabadi.abolghasem@yahoo.com تلفن: 66965272 -021

همچنین ببینید

بسته دکتری حقوق عمومی برای آزمون نیمه متمرکز ۹۶ ??? منابع دکتری حقوق عمومی مطابق آزمون …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *