سرخط خبرها

مانع یا رافع بودن صغر، جنون و عوامل مشابه آن نسبت به مسئولیت کیفری

مقاله ۳، دوره ۱۴، شماره ۳۷، پاییز ۱۳۹۲، صفحه ۵۳-۷۷  XMLاصل مقاله (۵۳۷ K)
نوع مقاله: علمی – پژوهشی(حقوق خصوصی)
نویسندگان
علی غلامی 
استادیار دانشکده معارف اسلامی و حقوق دانشگاه امام صادق(ع)
چکیده
مانع یا رافع بودن عواملی همچون صغر نسبت به مسئولیت کیفری، نتیجه عینی و عملیاتی ندارد، اما دست‌کم در اعتقاد به تحقق مسئولیت کیفری مرتکب و سپس، رفع مجازات وی یا عدم تحقق مسئولیت کیفری و در نتیجه، عدم مجازات وی اثرگذار است.
گزاره‌هایی همچون عقل، بلوغ، قصد و اختیار یا اجزای تشکیل‌دهنده عنصر معنوی هستند یا اجزای تشکیل‌دهنده اهلیت جزایی. اگر این گزاره‌ها، اجزای تشکیل‌دهنده عنصر معنوی هستند، بدون آن‌ها عنصر معنوی به‌عنوان یکی از عناصر سه‌گانه لازم برای تحقق جرم کامل نمی‌شود و جرمی محقق نشده و در نتیجه، مسئولیتی به وجود نخواهد آمد.
اگر عنصر معنوی صرفاً عمد در جرائم عمدی و تقصیر جزائی در جرائم غیرعمدی تعریف شود، که نظر درست نیز همین است، گزاره‌های پیش‌گفته به‌عنوان اجزای اهلیت جزائی بررسی می‌گردند که تحقق آن یکی از لوازم ایجاد مسئولیت کیفری است.
البته باید توجه نمود که مسئولیت کیفری در صورتی محقق می‌گردد که علاوه بر وقوع رفتار مجرمانه (حاوی عناصر سه‌گانه قانونی، معنوی و مادی) و وجود اهلیت جزایی (شامل عقل، بلوغ، قصد و اختیار)، علل خاص (علل موجِّه جرم و عوامل مانع مسئولیت کیفری) نیز وجود نداشته باشد.
کلیدواژگان
مسئولیت؛ مانع؛ رافع؛ صغر؛ جنون
موضوعات
حقوق جزا و جرم شناسی؛ فقه
عنوان مقاله [English]
Minority, Insanity, and the Like as Factors Impeding or Excusing Criminal Responsibility
چکیده [English]
Although discussing factorslikeminority as impeding or excusing factors of criminal responsibility does not have any tangible and objective results, it has a role in believing in realization of criminal responsibility of the perpetrator and then elimination of his punishment, or lack of realization of criminal responsibility and consequently refusing to punish him. Elements such as reason, maturity, intention, and free will are either the constituents of mental element or the constituents of criminal capacity. If these elements are considered as the constituents of mental element, the latter as one of three elements necessary for realization of crime would not be completed without them. So there is no crime and there is no responsibility. If mental element is defined as mere intention in intentional crimes and criminal fault in unintentional crimes, the previous elements should be discussed as elements of criminal capacity the realization of which considered as one of the concomitants of creation of criminal responsibility. However it is noteworthy that criminal responsibility is established when there exits criminal act next to criminal capacity while specific causes (including justifying causes of crime and factors impeding criminal responsibility) are absent.
کلیدواژگان [English]
responsibility, impediment, excusing factor, minority, insanity
مراجع

آنسل، مارک (۱۳۷۰)، دفاع اجتماعی نوین، ترجمه محمد آشوری و علی‌حسین نجفی ابرندآبادی، تهران: دانشگاه تهران، چاپ دوم.

انصاری، مرتضی (۱۳۷۴ق)، فرائد الاصول (الرسائل)، همراه با حاشیه ملا رحمت‌الله،
قم: مصطفوی.

بوشهری، جعفر (۱۳۷۹)، حقوق جزا، تهران: ناشر شرکت سهامی انتشار.

جعفری تبریزی، محمدتقی (۱۳۸۲)، رسائل فقهی، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار
علامه جعفری(ره).

جعفری لنگرودی، محمدجعفر (۱۳۴۶)، ترمینولوژی حقوق، تهران: کتابخانه ابن‌سینا.

خویی، سید ابوالقاسم (۱۴۱۲ق)، مصباح الاصول، تقریرات درس اصول به قلم سید محمد سرور، قم: داوری.

دلفانی، علی‌اشرف (۱۳۸۲)، مبانی مسئولیت کیفری در حقوق اسلام و فرانسه، قم:
مؤسسه بوستان کتاب.

دهخدا، علی‌اکبر (۱۳۴۵)، لغت‌نامه، جلد ۴۳ و ۳۸، تهران: دانشگاه تهران.

راغب اصفهانی، ابوالقاسم‌محمد (۱۴۰۴ﻫ.ق)، المفردات فی غریب القرآن، مصر: دفتر
نشر کتاب.

سبحانی، جعفر (۱۳۶۷)، تهذیب الاصول (تقریراً للمبحث استاذنا آیه‌الله العظمی امام خمینی(ره))، قم: دار الفکر، چاپ سوم.

سیاح، احمد (۱۳۷۱)، فرهنگ بزرگ جامع نوین عربی- فارسی مصور، ج۱، تهران: اسلام، چاپ پانزدهم.

صانعی، پرویز (۱۳۷۴)، حقوق جزای عمومی، جلد۱ و ۲، تهران: گنج دانش، چاپ ششم.

صیفی، عبدالفتاح (۱۹۶۷م)، القاعده الجنائیه، بیروت: الشرکۀ الشرقیۀ للنشر و التوزیع.

طباطبایی قمی، سیدتقی (۱۴۲۶ﻫ.ق)، مبانی منهاج الصالحین، ج۱، قم: منشورات قلم الشرق.

عمید، حسن (۱۳۶۲)، فرهنگ فارسی، تهران، امیرکبیر.

عوجی، مصطفی (۱۹۸۵م)، المسئولیه الجنائیه، بیروت: مؤسسه نوفل.

عوده، عبدالقادر (۱۴۰۵ﻫ.ق)، التشریع الجنائی الاسلامی، ج۱، بیروت: مؤسسۀ الرسالۀ، چ۶٫

عوض، محمد (۱۹۸۵م)، قانون العقوبات (القسم العام)، مصر: دار المطبوعات الجامعیه.

گسن، ریموند (۱۳۷۰)، مقدمه‌ای بر جرم‌شناسی، ترجمه مهدی کی‌نیا، تهران: علامه طباطبایی.

محسنی، مرتضی (۱۳۷۶)، دوره حقوق جزای عمومی (مسئولیت کیفری)، ج۳، تهران:
گنج دانش.

محقق داماد، سیدمصطفی (۱۳۶۲)، یاد خدا، دینامیسم اصالت انسان، تهران: دفتر
فرهنگ اسلامی.

محمود مصطفی، محمود (۱۹۶۱م)، قانون العقوبات (القسم العام)، قاهره: مکتبۀ القاهرۀ الحدیثۀ.

معلوف، لوییس (۱۹۷۶م)، المنجد فی اللغه و الاعلام، بیروت: انتشارات شرقیه.

معین، محمد (۱۳۶۲)، فرهنگ فارسی، ج۳، تهران: امیرکبیر.

ملک‌اسماعیلی، عزیزالله (۱۳۵۵)، حقوق جزای عمومی، تهران: دانشگاه تهران.

موسوی بجنوردی، میرزاحسن (۱۳۸۲)، القواعد الفقهیه، تحقیق: مهدی مهریزی و محمدحسین درایتی، تهران: دلیل ما.

همو (۱۳۸۹ﻫ.ق)، منتهی الاصول، تهران: مکتبۀ بصیرتی، چاپ دوم.

مؤمن قمی، محمد (۱۴۲۲ﻫ.ق)، مبانی تحریر الوسیله: کتاب الحدود، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

مهدی، عبدالرئوف (۱۹۷۶م)، المسئولیه الجنائیه عن الجرائم الاقتصادیه، مصر: منشاه المعارف.

میرزایی منفرد، غلامعلی (۱۳۸۴)، اشتباه حکمی در حقوق موضوعه ایران، فقه امامیه و نظام حقوقی کامن لا، پایان‌نامه کارشناسی ‌ارشد، به راهنمایی دکتر غلامحسین الهام، دانشگاه امام صادق(ع)، دانشکده معارف اسلامی و حقوق.

میرسعیدی، سید منصور (۱۳۸۳)، مسئولیت کیفری، قلمرو و ارکان، ج۱، تهران: میزان.

نجیب حسنی، محمود (۱۹۷۴م)، النظریۀ العامۀ للقصد الجنایی، مصر: دار النهضه العربیه، چ۲٫

نصیری سوادکوهی، فتوت (۱۳۸۰)، اجبار، اکراه، اضطرار در حقوق جزای اسلام و فقه اسلام، تهران: روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران.

نفیسی، علی‌اکبر (۱۳۳۴)، فرهنگ نفیسی، ج۵، تهران: بی‌نا.

نوربها، رضا (۱۳۶۹)، زمینه حقوق جزای عمومی، تهران: کانون وکلا.

ولیدی، محمدصالح (۱۳۷۱)، حقوق جزا (مسئولیت کیفری)، تهران: امیرکبیر.

 

Campbell Black, Henry (1984), Black s Law Dictionary, USA: West Publishing Co.

No votes yet.
Please wait...

درباره ی ابوالقاسم شم آبادی

(حقوق عمومی) -مدرس دانشگاه-صاحب امتیاز انتشارات حقوقی عدلیه-ارتباط با ابوالقاسم شم آبادی: shamabadi.abolghasem@yahoo.com تلفن: 66965272 -021

همچنین ببینید

بلیط هواپیما – partoticket.ir

سامانه تیکت یاب یک موتور جستجو گر بلیط هواپیما می باشد که بلیط های چارتری …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *