قانون اساسی چیست؟

قاون اساسی در مفهوم عام به کلیه قواعد ومقررات موضوعه یاعرفی مدون یاپراکنده گفته میشود که مربوط به قدرت وانتقال و اجرای ان است.

*قانون اساسی ازیک سو حدومرز وازادی فردرادربرابر عملکرد های قدرت یانهادهای فرمانرواوازسوی دیگرحدوداعمال قواعمومی رادربرخوردباحوزه ی فردی رسم میکند پس بااین تفاسیر هیچ کشوری رانمیتوان یافت کردکه فاقد قانون اساسی باشد بنابراین قانون اساسی رامیتوان ازدو دیدگاه بررسی کرد.

۱-ازلحاظ مادی ومحتوایی=انچه که مربوط به ساختار سیاسی.بنیان و استخوان بندی دولت-کشور باشد جزیی از قانون اساسی ان کشور است حال ب متن مشخص و مصوبی زیراین عنوان وجود داشته باشد ویامقررات وقوانین مختلفی اعم ازموضوعه یاعرفی چنین مفهومی راالقا نماید.

۲-ازالحاظ شکلی وظاهری آن=دراین نوع دیدگاه نظرما فقط به شکل قانون است و نه محتوای ان قوانین در زمان های قدیم بیشتر به صورت عرفی ونانوشته بوده است تااین که جنبش به سوی قانون اساسی نوشته و شکلی درطول قرون ۱۷ و ۱۸ واکشنی علیه نظام عرفی گذشته به شمار میرفت زیرا:

الف/قواعد عرفی اکثرا نامشخص ن طبعا ناقص بود زیرا تعداد ان هارا به اسانی نمیشد احصا کرد به علاوه طیف عملکرد عرف و عادات قابل ارزیابی و اندازه گیری نمیتوانست باشد.

ب/این قواعدبه گونه ای دایمی درمعرض تحرک و پویایی قرارداشت.سابقه جدیدترانحرافی نسبت به قواعدگذشته تلقی میشدوکمترکسی خودرامقید به احکام و اصول مستمرمیدانست پس درنتیجه این قوانین به طور راحت واسان به ان ها بی اعتنایی میشد.

از لحاظ بورژوازی قرن ۱۸عرف به تنهایی برای محدود کردن مهارکردن قدرت سیاسی کفایت نمیکرد درنتیجه زمینه لازم برای به وجودامدن قوانین نوشته به شکلی فراهم شد.

دلایل و چگونگی ظهور قوانین اساسی

۱-به دنبال تحولات تدریجی جوامع و امادگی ذهنی فرمانروایان و شهر وندان

۲-ایجاد کشور های جدید مانند چکسلواکی بعدازجنگ جهانی اول

۳-حوادث دگرون کننده مانند انقلاب هاو کودتاها و جنگ های داخلی

انواع قانون اساسی

قانون اساسی رامیتوان به صورت های مختلف دسته بندی کرد که از ان جمله عبارت اند از:

الف/قانون اساسی عرفی و قانون اساسی موضوعه=قانون اساسی عرفی نیز مانند قانون اساسی موضوغه مربوط به انتقال و اجرا قدرت و ساختارسیاسی هر کشور است که در اثر تحولات تدریجی به وجود امده است و تفاوت قانون عرفی و قانون موضوعی دراین است که قواعد وهنجارهای عرفی گاهی نامشخص و غیر دقیق بوده وگاهی هنگام اجرا اشکلاتی به همراه خواهد داشت در حالی که این مشکلات به ندرت در قانون اساسی موضوعه یافت میشودوبا توجه به متن موجود و رجوع به سابقه تاحدودی در رفع مسائل مورد اختلاف بکوشند.

ب/قانون اساسی یکدست و قانون اساسی مختلط=قانون اساسی یکدست ان است که کلیه اصول ان دارای ارزشی مساوی باشدوبرعکس قوانین اساسی مختلط به متون مصوبی گفته میشودکه مشمول بردونوع اصول باشد   ۱-اصولی که با ایین خاص قابل تجدید نظرند   ۲-واصولی که همانند قانون عادی قابل اصلاح و تغییر میباشند مثلا در قانون هند مقرراتی دیده میشود که ازحیث بازنگری شباهت فراوانی باقوانین عادی مصوب مجلس دارد و ایین تجدید نظر ان ها مانند اعمال قوه مقننه توسط کنگره هند انجام میشود.قانون اساسی افریقای جنوبی در اکثر مواد و اصول انعطاف پذیر بوده و شبیه قانون اساسی بریتانیا میتواند توسط مجلس مقننه بازنگری شود لکن اوصول ۱۰۸ و ۱۱۸ ان در صورتی مورد تجدید نظر واقع میشوند که دو سوم اعضای دو مجلس در یکجا گرد امده باشند ان را به تصویب رساند.

پ/قانون اساسی سخت یا انعطاف ناپذیر و قانون اساسی نرم یا انعطاف پذیر= کشورهای بریتانیا و اسرائیل دارای قانون نر م هستند ولی کشور هایی مثل ایران-امریکا –المان و بلژیک دارای قانون اساسی انعطاف ناپذیر یاسخت هستنند.

انواع قانون اساسی از لحاظ منشا شکل گیری

الف/قانون اساسی اقتداری ویا اعطائی=مانند لویی ۱۸ام پادشاه فرانسه که در هنگام تاجگذاری قانون اساسی را ازادانه برحسب اختیارات سلطنتی به مردم فرانسه اعطا کردو هم چنین بسیاری از دیکتاتور های سده ۱۹ و ۲۰ از این طریق تن به قبول قانون اساسی داده اند.

ب/قانون اساسی نیمه اقتدار یا نیمه اعطایی=گاهی شکل گیری قانون اساسی به وسیله حاکم مطلق ولی با همکاری یک یا دومجلس انجام میشود.مظفرالدین شاه قاجارفرمان مشروطیت را باهمکاری عده ای از رجال مذهبی و سیاسی صادر کرد و اولین قانون اساسی در مجمعی مرکب از نمایندگان مردم و نمایندگان پادشاه و توافق بین انها تهیه گردید.

پ/قانون اساسی مردم سالار=در بیشتر موارد قانون اساسی ثمره نهضت ها و انقلاب ها بوده اند واز طریق مردم یانمایندگان انها به تصویب رسیده مثلا مجالس موسسان یا کنوانسیون هاکه از اعضای انهابرای تدوین قانون اساسی از سوی مردم انتخاب میشود.

وجوه تمایز قانون اساسی از سایر قوانین

اهمیت ویژه قانون اساسی و برجسته بودن ان میان سایر قوانین در حقیقت به خاطر ارتباطی است که این قانون با ساختار کلی وحقوقی-سیاسی هر کشور دارد.احترام به قانون اساسی یعنی ضمانت ثبات و دوام و استحکام چهارچوب های دولت-کشور و رژیم سیاسی مستقر درهر جامعه و کشوری قاعدتا میتوان این موضوع هارا زیره سه عنوان مختلف مورد بحث و بررسی قرار داد

۱-سلسله مراتب قواعد حقوقی ۲-بررسی قانون اساسی ۳-کنترل قوانین به وسیله قانون اساسی

کیفیت قواعد حقوقی به صورت زیر دسته بندی میشود

۱-قوانین اساسی                                    اعمال قوه موسس

۲-قوانین عادی                                       اعمال قوه مقننه

۳-تصویب نامه ها و ایین نامه ها            اعمال قوه مجریه

۴-مصوبات انجمن ها و شوراها               اعمال استان ها شهرستانها و شهر ها

*البته گروهی دیگر از حقوقدانان در میان هر یک از قواعد دسته بندی شده و متمایز نیز قبل به سلسله مراتب دیگری هستند=به نظر این گروه شامل ۲ دسته قاعده است.

قواعد فرادستوری که اکحام باید برسایر هنجارهای قانون اساسی تحمیل شود و دیگر قواعد اساسی معمولی برای نمونه قواعد موجود در اعلامیه های حقوق که شمال حقوق فردی و فطری و اصول حاکم بر روابط سیاسی جامعه است

اصل برتری قانون اساسی 

برجستگی قانون اساسی نسبت به سایر قوانین یکی به سبب صلاحیت برترواضع ان است ودیگر به علت شیوه ی خاصی تجدید نظر در ان است.

Rating: 3.0/5. From 1 vote.
Please wait...

درباره ی ابوالقاسم شم آبادی

(حقوق عمومی) -مدرس دانشگاه-صاحب امتیاز انتشارات حقوقی عدلیه-ارتباط با ابوالقاسم شم آبادی: shamabadi.abolghasem@yahoo.com تلفن: ۰۲۱۶۶۹۲۱۰۰۲ ۰۲۱۶۶۵۸۱۷۴۸

همچنین ببینید

اطلاعیه سازمان سنجش درباره شرایط وضوابط ، تاریخ و نحوه ثبت نام در آزمون کارشناسی ارشد ۱۳۹۸ و بیست و چهارمین دوره المپیاد علمی- دانشجویی کشور

اطلاعیه سازمان سنجش درباره شرایط وضوابط ، تاریخ و نحوه ثبت نام در آزمون کارشناسی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *