مقالات حقوق بین المل

فاکتورینگ(Factoring)-نوعی تامین مالی در تجارت بین الملل

در تجارت ما دو عنصر کالا و ثمن داریم که ثمن میتواند نقدی یا به وعده باشد در صورت وعده دار بودن در قبال ان اسنادی به فروشنده تحویل داده میشود و این مکانیسمی است که در روابط داخلی و بین المللی استفاده میشود و علی رغم داشتن تشابهاتی،روشهای پرداخت و تامین مالی در تجارت بین الملل و تجارت داخلی وجوه افتراقی نیز دارند در این مقاله بر ان شدیم تا فاکتورینگ را به عنوان یکی از روشهای تامین مالی در تجارت بین الملل بررسی نماییم.

در معاملات بین المللی وقتی کالایی به وعده فروخته می شود برای اسودگی خاطر صادر کننده و تضمین پرداخت مکانیسمهایی در نظر گرفته شده است که وارد کننده اسناد تجاری اعم از برات،سفته،ضمانت نامه و اعتبارات اسنادی در اختیار فروشنده قرار میدهد از طرفی اکثر صادر کنندگان فاقد نقدینگی لازم هستند که به اقتضای شرایط به وعده معامله کنند اینجاست که پای یک عنصر دیگر به نام شرکت عامل باز میشود که مشکل نقدینگی را از طریق تنزیل اسناد حل میکنند.

شرکتهای عامل در راستای موقعیتشان ۴ وظیفه عمده را به عهده دارند که به شرح زیر است:

۱-در قبال در یافت اسناد پولی به صادر کننده نمی دهند و فقط در موعد نسبت به وصول و استرداد به صادر کننده اقدام میکنند و دستمزدی در یافت میکنند.

۲-شرکت عامل پولی به صادر کننده نمی دهد ولی پرداخت پول را در سر موعد تضمین میکند که شبیه بیمه پرداخت است.و در موعد اعم از اینکه ارزش اسمی اسناد وصول شود یا نه ، مکلف به پرداخت وجه است.

۳-شرکت عامل ۷۰ تا ۱۰۰ درصد ارزش اسناد را نقدا به صادر کننده می دهد و الباقی را پس از وصول پرداخت می کند و به پرداخت نقدی نرخ بهره ای تعلق میگیرد که ممکن است بر حسب توافق مقطوع یا شناور باشد.

۴-شرکت عامل از طریق تنزیل کل ارزش اسناد را به قیمت پایینتری خریداری و تنزیل میکند و سر موعد با مراجعه به وارد کننده نسبت به وصول اقدام میکند.

از ۴ حالت بالا ۲ مورد اول از بحث ما خارج است است چون اساسا تامین مالی محسوب نمیشود

لازم به ذکر است که تنزیل نیز به ۲ حالت است.۱-اشکار ۲- سری در روش سری صادر کننده مساله تنزیل را به اطلاع خریدار نمی رساند و در سر موعد به نیابت از طرف شرکت عامل نسبت به وصول اسناد اقدام و به شرکت عامل میپردازد و این در حالتی است که صادر کننده نمی خوهد وارد کننده از کمبود نقدینگیش مطلع شود

مساله دیگر راجع به انواع روشهای تامین مالی است که ما در تجارت بین الملل ۶ نوع روش داریم که عبارتند از :

۱-اعتبار فروشنده ۲-اعتبار خریدار ۳-فاکتورینگ(factoring) 4-فور فیتینگ(forfating )5-لیزینگ و اجاره به شرط تملیک ۶- تامین مالی پروژه

که تجار به اقتضای شرایط یکی از این چند روش را انتخاب می کنند.

در فاکتورینگ شیوه کار به این صورت است .علاوه بر قرارداد فروش،یک قرارداد پایه مابین صادر کننده و شرکت عامل بسته میشود و پس از انعقاد قرارداد صادر کننده مطالبات خود را که در ترازنامه دارایی، حسابهای دریافتنی نامیده میشود ،را به شرکت عامل معرفی و به یکی از روشهایی توافق شده بالا عملیات تنزیل انجام میشود.

از جهت اینکه روابط بین المللی برای جلوگیری از تعارض قوانین تحت لوای کنوانسیون هایی هستند که حاصل توافقات نمایندگان دولتها است.در زمینه فاکتورینگ  کنوانسیون خاصی وجود ندارد صرفا موسسه یکسان سازی حقوق خصوصی(         UNIDROIT) در سال ۱۹۸۸ کنوانسیونی را تدوین که از سال ۱۹۹۵ قدرت اجرایی پیدا کرده وتاکنون بیشتر از ۷ کشور عضو نشده اند که عبارتند از المان،ایتالیا،فرانسه،اوکراین،مجارستان،لتونی،نیجیریه که همین استقبال کم دلیل بر عدم موفقیت و ضعف کنوانسیون است.

یکی از دلایل عدم استقبال انعطاف نا پذیری کنوانسیون است یعنی طرفین نمیتوانند موادی از کنوانسیون را اصلاح،تعدیل،تغییر دهند یا نپذیرند و باید کنوانسیون را به عنوان یک پکیج یا بپذیرند یا نه؟

دومین ضعف این سند در مورد حق مراجعه یا عدم مراجعه شرکت عامل به صادر کننده پس از وصول نشدن وجوه اسناد است که در این زمینه مسکوت است.

در زمینه فاکتورینگ یک نهاد غیر دولتی هم وجود دارد به نام انجمن عاملین زنجیره ای بین المللی که در سال ۱۹۶۸ تاسیس شده وتاکنون شرکت های عامل ۶۶ کشور را تحت پوشش گرفته است دلیلش این است که ضعف های کنوانسیون را ندارد و قابل انعطاف است و اخرین نسخه این انجمن در جولای ۲۰۰۲ تحت عنوان قواعد عمومی ناظر به فاکتورینگ بین المللی تصویب شده است.

کلام اخر:

در تجارت بین الملل یکی از تعهدات مهم مکانیسم های مالی است که اعم از روشهای پرداخت،روشهای تامین مالی،تضمین ها،بیمه و غیره است تعهدات دیگر معمولا در قرارداد اصلی توافق میشود ولی تامین مالی برای جبران کمبود نقدینگی پس از فروش و مابین صادر کننده و یک شخص ثالث انجام میشود و اسنادی که مورد تنزیل قرار میگیرد معمولا در روشهای پرداخت مورد توافق قرار میگیرد که اعم است از ضمانت نامه،برات،سفته،اعتبارات اسنادی که این مورد اخیر امروزه بیشتر کاربرد دارد ودر قسمت تامین مالی همین اسناد مورد تنزیل قرار میگیرد  که به علت تضمین های که در وصول دارند بدون تردید از طرف موسسات پذیرفته میشوند.

و این روش میتواند در تجارت داخلی و بین الملل مورد استفاده قرار گیرد البته دولت در راستای توسعه تجارت در زمینه بین المللی و داخلی وظایفی دارد که ملزومات این روش را فراهم نماید چون در هر حال به عنوان یک واقعیت تجاری در  عرصه بین الملل پذیرفته شده و تجار ایرانی در صورت تجارت کردن در دنیایی بین الملل گریزی از ان ندارند

یکی از ملزومات مهم این است که دولت امکانات اعتبار سنجی اشخاص را فراهم کند تا موسسات مالی،شرکتهای عامل و اشخاص در صورت مراوده مالی بتوانند در اسرع وقت سابقه تجاری را استعلام و سپس تصمیم بگیرند و همچنین تسهیلاتی را در اختیار موسسات مالی قرار دهد تا بتوانند نیاز های تجار را بر اورده کنند

About ابوالقاسم شم آبادی

(حقوق عمومی) -مدرس دانشگاه-صاحب امتیاز انتشارات حقوقی عدلیه-ارتباط با ابوالقاسم شم آبادی: shamabadi.abolghasem@yahoo.com تلفن: 66965272 -021

Check Also

منابع دکتری حقوق بین الملل نیمه متمرکز ۹۶

منابع دکترای حقوق بین الملل نیمه متمرکز ۹۶ حقوق بین الملل عمومی به مجموعه قواعد …

۲ comments

  1. سلام اگر امکان دارد یک منابع یا کتاب مهم دراین مورد یعنی تجارت بین الملل که کامل و حداقل بدون نقص باشد را به من معرفی نمایید
    .با تشکر کرملی هستم دانشجوی ارشد بین الملل

  2. محسن خوگر زنجانی

    کتاب حقوق تجارت بین الملل تالیف دکتر شیروی و سایت دکتر شیروی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

hacklinkci - e sigara -