مقالات حقوق بین المل

علی حمزه‌پور: حق وتو امتیازی برای سلطه

بر اساس منشور   سازمان ملل متحد، شورای امنیت دارای 10 عضو غیر دایم و پنج عضو دایم است. اعضای دایم شورا دارای حق «وتو» هستند. از ابتدای تأسیس سازمان تا کنون، نسبت به این حق، نظریات متفاوتی اظهار شده و بیشتر این نظریات، مخالف این حق بوده‌اند. اکنون، که این مخالفت‌ها شدت یافته، برخی از کشورها مدعی استحقاق برخورداری از حق وتو هستند. علاوه بر ایرادهای حقوقی و تناقضات نظری و عملی، حق وتو از دیدگاه اسلام نیز پذیرفته نیست؛ زیرا این حق بر اساس قدرت قدرتمندان آن زمان و در قالب یک قانون، به پنج کشور اعطا شده و موجب تسلط و تفوق بر سایر کشورها شده است.
اعضای دایم شورای امنیت پنج کشور هستند: چین، فرانسه، اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (روسیه)،انگلستان و ایالات متحده آمریکا. اعضای غیر دایم ده‌کشور هستند که با توجه به شرکت اعضای سازمان ملل متحد در حفظ صلح و امنیت بین‌المللی و تقسیم عادلانه جغرافیایی، به وسیله مجمع عمومی انتخاب می شوند.حق وتو ناشی از بند 3 ماده 27 منشور سازمان ملل متحد است که می‌گوید:  تصمیمات شورای امنیت راجع به سایر مسایل   (مسایل مربوط به غیر آیین کار) با رأی مثبت نه (9) عضو، که شامل آرای تمام اعضای دایم باشد، اتخاذ می‌شود. در تعریف «حق وتو» گفته شده است: هر یک از پنج عضو دایمی شورای امنیت (چین، فرانسه، روسیه، انگلستان و آمریکا) می‌تواند با دادن رأی منفی، از صدور قطعنامه‌ای در شورای امنیت جلوگیری کند. این رأی منفی عضو دایمی شورای امنیت را، که مانع از تصویب قطع نامه می شود، «وتو» می‌نامند. این رأی منفی فقط هنگامی «وتو» تلقی می‌شود که به مسایل ماهوی و نه مسائل آیین کار مربوط می‌شود.در تعریف «حق وتو» می‌توان به طور خلاصه و نیز جامع‌تر گفت: «حق وتو» عبارت است از: رأی منفی هر یک از اعضای دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد به قطعنامه‌های دارای آرای مثبت شورای امنیت در مسایل ماهوی. به عبارت دیگر، «حق وتو» عبارت است از: رأی غیر مثبت هر یک از اعضای دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد به قطعنامه های دارای آرای مثبت شورای امنیت در مسائل ماهوی. اغلب حقوقدانان عدالت جو  برای اثبات نابرابری و ناعادلانه بودن حق وتو  و نیز لزوم اصلاح منشور و حذف این حق، به ادله های متفاوتی استناد کرده‌اند.
1 ـ حق وتو، ناقض اصل «تساوی» است که در موارد گوناگونی در منشور ذکر شده:
الف) مقدمه منشور: ایمان به تساوی حقوق بین زن و مرد و همچنین بین ملت‌های کوچک و بزرگ؛
ب) بند 2 ماده 1: توسعه   روابط دوستانه در بین ملل بر مبنای احترام به اصل تساوی حقوق؛
ج) بند 1 ماده 2: اصل تساوی حاکمیت تمام اعضای سازمان ملل متحد؛
د) بند 2، 3، 4، 5: عبارت «کلیه اعضا» که بر تساوی آنان دلالت دارد.
2 ـ حق وتو در عمل، تبدیل به نوعی مصونیت حقوقی برای اعضای دایم شورای امنیت شده است؛ زیرا در صورت نقض صلح و امنیت بین المللی یا هر نوع اقدام تجاوزکارانه از سوی اعضای دایم، حق وتو مانع اقدامات شورای امنیت علیه این پنج عضو دایم خواهد بود و از هر اقدامی که خلاف منافع آنان باشد، جلوگیری می کنند.

*کارشناس حقوقی
No votes yet.
Please wait...

درباره‌ی ابوالقاسم شم آبادی

(حقوق عمومی) -مدرس دانشگاه-صاحب امتیاز انتشارات حقوقی عدلیه-ارتباط با ابوالقاسم شم آبادی: shamabadi.abolghasem@yahoo.com تلفن: ۰۲۱۶۶۹۲۱۰۰۲ ۰۲۱۶۶۵۸۱۷۴۸

همچنین ببینید

کتاب حقوق بین الملل مخصوص آزمون کارشناسی ارشد حقوق سال 1399

سخنی با خوانندگان کتاب مسلما تصمیم خوبی گرفته‌اید در انتخاب این کتاب برای مطالعه آزمون …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *