شهادت کودکان در دادگاه وجاهت قانونی ندارد

علی نجفی توانا
در جامعه یی که کودکان در خانواده های بسیاری وجه المصالحه قرار می گیرند یا به ابزار انتقام جویی در میان زن و شوهر مبدل می شوند تنها نباید انتظار آسیب دیدن خانواده ها را داشت چرا که گستره این آسیب ها فقط معطوف به خانواده نیست و به بیرون از خانواده نیز کشیده می شود چنانکه در سال های اخیر شاهد این موضوع بوده ایم. این موضوع از آنجا ناشی می شود که والدین، فرزندان خود را برای اثبات حقانیت خود و رد ادعاهای طرف مقابل تحت فشار قرار می دهند. متاسفانه این استفاده نامطلوب از فرزندان به مراجع قضایی نیز کشانده شده است. در مواردی دیده شده است که وقتی نه شاهدی وجود دارد و نه اصحاب دعوا زبان به گفتن واقعیت می گشایند، چون دادگاه نمی تواند از دلایل قانونی استفاده کند قاضی به ناچار برای علم پیدا کردن نسبت به واقعیت از آنها می خواهد تا از کودکان، فرزندان نوجوان یا جوان خانواده به عنوان شاهد استفاده کنند. چنانکه به گفته عبدالصمد خرمشاهی، وکیل پرونده فرزانه، زنی که در پرونده همسرکشی، مجرم شناخته شده است، قاضی پرونده برای آگاه شدن و علم پیدا کردن به واقعیت از دختر خردسال فرزانه در این باره سوال کرده است. برخی کارشناسان از جمله دکتر علی نجفی توانا، وکیل و جرم شناس بر این باورند که این امر وجاهت قانونی ندارد و قابل استناد در دادگاه نیست و قضات نیز تنها برای آنکه اطلاعات بیشتری کسب کنند فرزندان را به دادگاه فرا می خوانند.

به نظر شما حضور کودک ۳ساله فرزانه در دادگاه و به طور کلی شهادت کودکان کم سن و سال از لحاظ قانونی قابل تایید است و دادگاه می تواند به آن استناد کند؟
باز کردن پای فرزندان به مراجع قضایی نه تنها باب خصومت را بین زوجین باز می کند بلکه ممکن است بین دو فرزند یک خانواده نیز خصومت همیشگی ایجاد کند. با اینکه از نظر قانونی شهادت اطفال به نفع والدین پذیرفته نیست و وجهه قانونی ندارد. به ویژه اگر زیر سن ۱۸ سال باشند اما گاهی قضات دادگاه مجبور می شوند برای اطلاع از کم وکیف حوادثی که زوجین مدعی آن هستند از این اطفال کسب اطلاع کنند. البته در تمام دنیا و کشور ما افراد نابالغ معمولاشهادت شان قابل پذیرش نیست و تنها از آنها برای کسب اطلاع استفاده می کنند وگرنه این مطالب ارزش شهادت ندارند. معمولااطلاعاتی که اطفال به ویژه اطفال زیر ۱۰ سال می دهند، القایی است. حتی ممکن است اطفال دقیقا صحنه را دیده باشند اما به نفع یکی از والدین مطالبی را ارائه کنند. به این دلیل که با یکی از آنها از لحاظ عاطفی انس بیشتری داشته یا به یکی از آنها نیاز بیشتری دارند.

تبعات رفتن به دادگاه و شهادت دادن در پرونده یی که پدر و مادر در دو طرف آن قرار دارند برای کودک چه می تواند باشد؟
تبعاتش بسیار منفی است. یعنی طفل در یک مکان غریبه با فرد غریبه یی و با صلابت قضایی مواجه می شود. اطفال در این سن از هر چیزی که احساس ترس یا ناراحتی کنند به پدر و مادر خود پناه می برند. معمولااین کودکان می ترسند و مطالبشان آنقدر مغشوش و دارای معارضه است که جز تحریک احساس ترحم بیننده و شنونده چیزی در پی ندارد و بدتر از آن اینکه این شهادت از نظر روانی بر این کودکان تا پایان عمر سنگینی خواهد کرد. این در حالی است که نه تنها این اقدامات، اعتباری برای کشف حقیقت ندارد بلکه با ایجاد شرایط بد روحی و روانی بر طفل، نتایج منفی به مراتب شدیدتری را نسبت به تبعات مثبت آن خواهد داشت.

اگر سوالات با استفاده از علم روانشناسی طرح و از کودک پرسیده شود بازهم پاسخ ها قابل اطمینان نیست؟
اگر طراحی سوالات مناسب باشد معمولامی توان اطلاعاتی را به دست آورد که شاید عین واقعیت نباشد اما بخشی از حقایق خواهد بود و با در نظر گرفتن مسائل حسی که به طور مثال کودک در رابطه احساسی که با مادر دارد یا اطلاعاتی که در خفا در جریانش است، می توان با طرح سوالات مناسب علمی و روانشناسانه اطلاعاتی را به دست آورد که تا حدی می تواند فضای تاریک بین زن و شوهر را روشن کند.

با توجه به انکار فرزانه بعد از اقرار به قتل چه می توان کرد؟
انکاری که مخالف با اقرار اولیه باشد زیاد مورد قبول نیست مثلاوقتی در اقرارهای اولیه شخص اعتراف به قتل کند و پس از آن منکر شود دیگر رای صادر شده روی اقرار متهم نخواهد بود و علم قاضی مبنا قرار می گیرد. در حقیقت علم قاضی بر مبنای اقرار است.

 روزنامه اعتماد، شماره ۲۸۳۵ به تاریخ ۵/۹/۹۲، صفحه ۱۴ (حوادث)

No votes yet.
Please wait...

درباره ی ابوالقاسم شم آبادی

(حقوق عمومی) -مدرس دانشگاه-صاحب امتیاز انتشارات حقوقی عدلیه-ارتباط با ابوالقاسم شم آبادی: shamabadi.abolghasem@yahoo.com تلفن: ۰۲۱۶۶۹۲۱۰۰۲ ۰۲۱۶۶۵۸۱۷۴۸

همچنین ببینید

نقد حقوقی فیلم عدالت برای همه

اگه وجدان نداشته باشی هیچی نداری                         ال پاچینو در نقش یک وکیل شرافتمند …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *