سهام سرمایه

نکاتی در مورد سهام سرمایه *

همان طوری که می دانیم تفاوت اصلی شرکت سهامی با شرکتهای غیر سهامی در این است که شرکتهای سهامی موظف به چاپ برگ سهام برای سرمایه شرکت هستند، در صورتی که شرکتهای غیر سهامی چنین اجازه ای را ندارند.

۱-۲- حق تقدم در خرید سهام جدید
علت به وجود آمدن حق تقدم در خرید سهام جدید برای سهامداران موجود شرکت،که در واقع مالکین شرکت هستند،افزایش سرمایه شرکت می باشند .
عوامل افزایش سرمایه به شرح زیر می باشد :
الف )افزایش سرمایه به وسیله افزایش ارزش اسمی سهام موجود
ب )افزایش سرمایه به روش توافق با بستانکاران و صاحبان اوراق قرضه،به سهام جدید
ج )افزایش سرمایه ازمحل سرمایه تحصیل شده یاسرمایه پرداخت شده غیر رسمی
د ) افزایش سرمایه با قبول سهامداران جدید
ه ) صدور سهام جدید با حق تقدم برای سهامداران قبلی (موجود)

الف) افزایش سرمایه به وسیله افزایش ارزش اسمی موجود:
سرمایه شرکت سهامی را می توان از طریق افزایش مبلغ اسمی سهام با توافق کلیه سهامداران اضافه نمود.
بنابراین اولا“ شرکت سهامی اجازه افزایش سرمایه ازروش افزایش بهای اسمی سهام شرکت رادارد،ثانیا“ مبلغ افزایش سرمایه تماما“بایستی به طورنقد توسط سهامداران به حساب بانکی شرکت پرداخت گردد.

ب) افزایش سرمایه به روش توافق با بستانکاران و صاحبان اوراق قرضه به سهام جدید:
حسابهای پرداختنی بایستی لاجرم از محل وجوه نقد (دارائی) یا از محل دارائی جنسی شرکت بازپرداخت گردند.
در صورت توافق بستانکاران و تصویب کلیه سهامداران شرکت به جای پرداخت وجه نقدبه بستانکاران و دارندگان اسناد پرداختنی از شرکت، پس از ثبت افزایش سرمایه و انتشار آگهی آن در روزنامه رسمی کشور، رسما“ به جای وجه نقد برگ سهام افزایش سرمایه تحویل شده و بدهی هابه سهام سرمایه تبدیل می شود.

مثال :
فرض کنید که شرکت سهامی ایران خودرو به هریک از آقایان الف و ب مبلغ ۱۵۰۰۰۰۰ ریال بدهکار است و آقای م نیز از شرکت یک برگ سفته به مبلغ ۱۰۰۰۰۰۰ ریال دریافت داشته است.
هر سه نفر با سهامداران شرکت توافق نموده اند که به جای طلب خود سهام جدید شرکت را دریافت کنند، سهام شرکت ۸۰۰ سهم ۱۰۰۰۰ ریالی بود که ۴۰۰ سهم ۱۰۰۰۰ ریالی دیگربه عنوان افزایش سرمایه برای سه نفرنامبرده تصویب
و درروزنامه رسمی کشور آگهی گردیدوسپس معاوضه بدهی شرکت با سهام سرمایه به عمل آمد.

ثبت این عمل در دفترروزنامه شرکت سهامی ایران خودرو به قرار زیر است :

حساب حسابهای پرداختنی ( بستانکاران) ۳۰۰۰۰۰۰
حساب اسناد پرداختنی ۱۰۰۰۰۰۰
حساب سهام سرمایه(عادی یا ممتاز) ۴۰۰۰۰۰۰

تحویل سهام سرمایه جدید به جای طلب به آقایان الف و ب و م

فرض کنیدسهام جدیدشرکت دربازاربه بهای هرسهم ۱۲۰۰۰ریال قیمت داشته باشددراین صورت مبلغ ۸۰۰۰۰۰ ریال صرف سهام نصیب شرکت می شود و ثبت تبدیل بدهی به سهام سرمایه به

صورت زیر در دفترروزنامه شرکت به عمل خواهد آمد :

حساب حسابهای پرداختنی (بستانکاران) ۳۰۰۰۰۰۰
حساب اسناد پرداختنی ۱۰۰۰۰۰۰
حساب وجوه نقد (جاری بانکی) ۸۰۰۰۰۰
حساب سهام سرمایه (عادی یا ممتاز) ۴۰۰۰۰۰۰
حساب صرف سهام ۸۰۰۰۰۰

تحویل سهام جدیدسرمایه،به جای طلب به آقایان الف و ب و م به قیمتی بیش از بهای اسمی سهام جدید

ج ) افزایش سرمایه از محل سرمایه تحصیل شده یا سرمایه پرداخت نشده غیر رسمی :
شرکت سهامی می تواند به جای پرداخت وجه نقد بابت سود سهام به سهامداران، سهام افزایش سرمایه منتشر و صادر نموده و به سهامداران تحویل دهد، این سهام را اصطلاحا“ سهام جایزه می گویند.

د ) افزایش سرمایه با قبول سهامدارن جدید:
شرکت سهامی می تواندباصدورسهام جدیدوفروش آن به صورت نقدی بین سهامداران موجودویا سهامداران جدید یعنی باقبول سهامداران جدید،سرمایه شرکت راافزایش دهد.

ه )صدورسهام جدیدباحق تقدم برای سهامداران قبلی(موجود):
صاحبان سهام شرکت درخریدسهام جدیدحق تقدم دارند واین حق تقدم قابل نقل وانتقال بوده و مهلتی که طی آن سهامداران می توانندحق تقدم مذکوررااعمال نمایند کمتراز شصت روزازروزشروع پذیره نویسی تعیین می گردد.

نمونه ای از برگ گواهی حق تقدم درخرید سهام جدید :

بسمه تعالی
شرکت سهامی عام فرحزاد – مرکز اصلی …
سرمایه ۴۰۰۰۰۰ سهم ۱۰۰ریالی تمام پرداخت شده
گواهی نامه حق تقدم خرید سهام
صاحب این گواهی نامه به نام آقای/خانم ……… فرزند …….
دارنده شناسنامه شماره …….. حق پذیره نویسی و خرید سهام عادی/ ممتاز به تعداد……..سهم براساس شرایط و مشخصات سهام جدید را دارد.
مدت اعتبار این برگ تا پایان روز……ماه…… سال …….می باشد.
ضمنا“ نامبرده حق انتقال این گواهی را دارد.
مکان مراجعه بانک ………….شماره حساب بانکی شرکت ……………

مهر وامضاء هیات مدیره شرکت
فرخزاد
میزان افزایش سرمایه ۲۰۰۰۰۰۰ سهم ۱۰۰۰ ریالی است به بهای هر سهم ۴۰۰۰ ریال برای دارندگان حق تقدم در خرید سهام عرضه شده است.

مثال :
آقای الف وخریدارحق تقدم خرید ۱۰۰۰ سهم جدید ازاو جمعا“ ۲۰۰۰ سهم جدید را به بهای هر سهم ۴۰۰۰ ریال خریداری کرده باشند در نتیجه،چون بهای اسمی سهام شرکت هر سهم ۱۰۰۰ ریال است و به نرخ ترجیحی ۴۰۰۰ ریال برای سهامداران،سهام جدیدرا فروخته است لذا هر سهم ۳۰۰۰ ریال صرف سهام دارد.
یعنی ثبت روزنامه شرکت فرحزاد برای فروش ۲۰۰۰ سهم جدید عبارتست از :

درتاریخ فروش سهام جدید)حساب وجه نقد ۸۰۰۰۰۰۰
سهام سرمایه ۲۰۰۰۰۰۰
صرف سهام ۶۰۰۰۰۰۰
بابت فروش ۲۰۰۰ سهم جدید با حق تقدم

۲-۲- حق خرید سهام برای مدیران
الف ) سهام هیات مدیره
ب ) سهام مدیران داخلی شرکت

الف ) سهام هیات مدیره
مدیران بایدتعداد سهامی راکه اساسنامه شرکت مقررکرده است، دارا باشند. این تعداد سهام نباید از تعداد سهامی که به موجب اساسنامه جهت دادن رای در مجامع عمومی لازم است، کمتر باشد.
از نظر ثبت در حسابها خرید سهام وثیقه،مانند خرید سهام توسط سایر سهامداران در حساب وجوه نقد شرکت بدهکارودرحساب سهام سرمایه شرکت بستانکارمی گردد،لیکن وثیقه شدن این سهام بایستی درحسابهای انتظامی ثبت شود.
ب ) سهام مدیران داخلی شرکت
در مورد ملزم بودن مدیر عامل و مدیران داخلی یعنی مدیران قسمت های مختلف شرکت به خرید سهام سرمایه شرکت و وثیقه گرفتن سهام شرکت آنان مسکوت می باشد.
چون هدف از ایجاد حق خرید سهام به تعداد معین برای مدیران داخلی و یا کلیه کارکنان شرکت در واقع سهیم نمودن آنان در سود شرکت وتشویق آنان برای کارکرد در جهت شرکت می باشد.بایستی خرید سهم دارای جاذبه باشد.

۳-۲- اوراق قرضه قابل تبدیل به سهام
به کار انداختن سرمایه که وجوه نقد مهمترین بخش سرمایه هر فرد یا موسسه را تشکیل می دهد یکی از عملیات مداوم صاحب سرمایه می باشد.

مثال :
شرکت سهامی عام بندرعباس مبلغ ۵۰۰۰۰۰۰۰ ریال اوراق قرضه ۱۲% را که با حق تبدیل به سهام در سال ۱۳۷۱منتشر و فروخته بود، با رعایت قوانین تجارت با سهام افزایش سرمایه در سال ۱۳۷۶ تعویض نمود .
سهام افزایش سرمایه صد میلیون ریال بودکه پنجاه میلیون ریال آن برای تبدیل اوراق قرضه و پنجاه میلیون ریال دیگر از سهام افزایش سرمایه به بهای هر سهم ۱۱۰۰۰ ریال به متقاضیان جدید فروخته شد.
بهای اسمی سهام شرکت بندرعباس هر سهم ده هزار ریال است.
مطلوبست :
ثبت عملیات فوق در دفترروزنامه شرکت سهامی عام بندرعباس به فرض انجام این عمل در تاریخ ا / ۷ / ۱۳۷۶

حل :
ابتدا صرف سهام، سهام فروخته شده به متقاضیان جدید محاسبه میشود
تعداد سهام فروخته شده ۵۰۰۰ = ۱۰۰۰۰ ÷ ۵۰۰۰۰۰۰۰
بهای سهام فروخته شده به متقاضیان ۵۵۰۰۰۰۰۰=۱۱۰۰۰× ۵۰۰۰
صرف سهام، سهام فروخته شده ۵۰۰۰۰۰۰= ۵۰۰۰۰۰۰۰ -۵۵۰۰۰۰۰۰

ثبت دفتر روزنامه در شرکت بندرعباس

۱ / ۷ / ۷۴ حساب اوراق قرضه پرداختی ۵۰۰۰۰۰۰۰
حساب وجوه نقد شرکت ۵۵۰۰۰۰۰۰
حساب سهام سرمایه ۱۰۰۰۰۰۰۰۰
حساب صرف سهام ۵۰۰۰۰۰۰
۴-۲- سهام ممتاز قابل تبدیل به سهام عادی
سهام سرمایه شرکتهای سهامی می تواندبه صورت سهام عادی و بخشی نیز به صورت سهام ممتاز باشد. سهام عادی رامعمولا“سهامداران اصلی شرکت خریداری می کنندوخرید سهام ممتازهم برای سهامداران اصلی و هم برای سهامداران دیگر آزاد بوده وطبق شرایط پذیره نویسی قابل خرید می باشد.
حق تبدیل سهام ممتازبه سهام عادی معمولا“درتاریخهای مشخصی معین می گرددودرموقع ارائه سهام ممتاز جهت تبدیل به سهام عادی، بایستی شرکت اوراق سهام ممتاز بازپس گرفته راباطل نموده وازاوراق سهام عادی به نام سهامدارتحویل دهنده سهام ممتازصادروتحویل وی دهد.
مثال ۲ :
فرض کنید که شرکت سهامی عام گلبهار ۱۷۰۰سهم ۵۰۰۰ ریالی ممتاز رابا ۵۱۰۰ سهم عادی۲۰۰۰ریالی درتاریخ ۱ / ۵ / ۱۳۷۴ تعویض کند یعنی هر سهم ممتاز به سه سهم عادی تبدیل شوند در ابتدای تاسیس سهام ممتاز شرکت با ۱۰۰ ریال صرف سهام به خریداران فروخته شده باشد در این حالت ثبت روزنامه تبدیل سهام ممتاز شرکت سهامی عام گلبهار را به سهام عادی بنویسید.
حل :
مجموع سهام ممتاز سرمایه شرکت گلبهار ۸۵۰۰۰۰۰ = ۵۰۰۰ × ۱۷۰۰
مانده حساب صرف سهام ممتاز ۱۷۰۰۰۰= ۱۰۰ × ۱۷۰۰
بهای اسمی ۵۱۰۰ سهم عادی شرکت گلبهار ۱۰۲۰۰۰۰۰= ۲۰۰۰ ×۵۱۰۰
زیان حاصله تبدیل سهام ممتاز به سهام عادی
۱۵۳۰۰۰۰ = ( ۱۷۰۰۰۰ + ۸۵۰۰۰۰۰ ) – ۱۰۲۰۰۰۰۰

ثبت تبدیل دردفتر روزنامه شرکت سهامی عام گلبهارعبارتست از:

۱ / ۵ / ۱۳۷۴ حساب سهام ممتاز سرمایه ۸۵۰۰۰۰۰
حساب صرف سهام ممتاز ۱۷۰۰۰۰
حساب سود تقسیم نشده ( سود انباشته ) ۱۵۳۰۰۰۰
حساب سهام عادی سرمایه ۱۰۲۰۰۰۰۰

بابت تبدیل ۱۷۰۰ سهم ممتاز به ۵۱۰۰ سهام عادی شرکت
۵-۲- باز خرید سهام ممتاز
ممکن است دراساسنامه شرکت سهامی عام صادر کننده سهام ممتاز، بازخرید سهام ممتاز پیش بینی شده باشد.
هدف از بازخرید سهام ممتاز منحصرا“ ایجاد تساوی حقوق بین سهامداران بوده و از طرف دیگر حذف تعهد شرکت مثلا“ در قبال سود سهام ممتازنیز در بالا بردن منابع شرکت و در نتیجه کارائی شرکت موثر می باشد.
درتاریخ بازخرید سهام ممتاز( یا هرگونه سهام عادی)
حساب سهام ممتازسرمایه شرکت بدهکاروصفرمی گردد
و در مقابل حساب وجوه نقد شرکت بابت پرداخت بهای سهام ممتاز بایستی بستانکار شود.
چنانچه موقع بازخرید سهام ممتاز، سهام ممتاز به مبلغی بیش از بهای دفتری آنها بازخرید شوند بایستی تفاوت بهای اسمی و مبلغ پرداختی بابت بازخرید از محل حساب تقسیم سود انباشته یا حساب سود تقسیم نشده بدهکارووجوه نقد بستانکار گردد.
۶-۲- تجزیه سهام و مقایسه سود سهمی
بعضی از شرکتهای سهامی به منظور افزایش امکانات و ایجاد سهولت بیشتر برای جذب سهامدار به خرید سهام شرکت، به تجزیه سهام متوسل می شوند.
اگر سهام سرمایه شرکت در مقابل سهام تجزیه شده به مبلغی کمتراز ارزش اسمی قبلی تجزیه شوندمازاد سهام تجزیه شده قبلی باید در حساب مازادسهام سرمایه تجزیه نشده نشان داده شود.
حسابداری تحت تاثیر محیطی که در آن عمل می کند شکل می گیرد.حسابداری در ایران متفاوت از سایر کشورها است ودارای تنوع وعدم یکنواختی است .این تنوع ،زاییده انواع محیط های تجاری در سراسر جهان واین واقعیت می باشد که حسابداری به محیط خود حساسیت دارد .
اطلاعات حسابداری مالی عمدتا به سمت نیازهای سرمایه گذاران
واعتبار دهندگان جهت می گیرد و“فایده مندی در تصمیم ”معیار غالب برای قضاوت کیفیت آن به شمارمی رود.

متغیرهایی که تکامل حسابداری را شکل میدهندعبارتنداز:

۱-روابط بین واحد تجاری وفراهم کنندگان سرمایه
۲-روابط سیاسی واقتصادی با سایر کشورها
۳-سیستم های قانونی
۴-سطح تورم
۵-اندازه وپیچیدگی موسسات تجاری،مهارت مدیریت وجامعه مالی وسطح آموزش
۶-فرهنگ

No votes yet.
Please wait...

درباره ی حسن غفوری فرد

پاسخ گویی به سوالات حقوقی و تحصیلی ptsearch11@gmail.com

همچنین ببینید

خلاصه کتاب حقوق تجارت دکتر نصیری

با سلام- این جزوه و خلاصه کتاب برای دوستانی که صرفا می خواهند بیانات نصیری …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *