زندان اصلاح یا ارعاب

دکتر محسن طاهری جبلی

اگرچه زندان سابقه تاریخی بیش از تشکیل حکومت‌های مرکزی دارد، لیکن دیدگاه سنتی راجع به این روش مجازات، غالبا اعمال تضییقات و درد و رنج به‌عنوان هدف اصلی این کیفر در نظر گرفته می‌شد و مشاهده متون تاریخی همگی موید این واقعیت است که معمولا این کیفر نه در قبال ارتکاب جرم علیه اشخاص و اموالشان بلکه بیشتر به‌عنوان کیفر تخطی از مقررات موضوعه توسط قوای حاکم اعمال می‌شد.

نخستین بار «انریکوفری» جامعه‌شناس و حقوقدان ایتالیایی از زندان با تعبیر خاص «مانیکوم» یعنی محلی برای نگهداری مجرمینی که به واسطه جنون اگرچه فاقد مسئولیت کیفری بودند ولی باید جامعه را از گزندشان مصون داشت، نام برد. اصولا در مکتب تحققی حقوق جزا زندان وسیله‌ای برای پاسخ‌دهی مجرمین غیرمسئول معرفی شد.

امروزه اداره زندان ( از نخستین مراحل ساخت تا پس از پایان وقتی که زندانی در آن نگهداری می‌شود) باید متأثر از علم خاصی از گرایش‌های علوم جزایی به نام (علم اداره زندان‌ها science penitantaire) باشد.

تجربیات نظام‌های کیفری درباره زندان نشان داده که حتی شکل زندان می‌تواند تأثیر بسزایی در نیل به اهداف این کیفر داشته باشد؛ بنابراین بر اساس سیستم‌های مختلف؛ ایرلندی، اوبرنین، پنسیلوانین و… ساختمان زندان‌ها تغییر کرد و به تبع آن نحوه اداره زندان‌ها هم عوض شد.

به‌طور قطع در روزگار حاضر از اجرای کیفر زندان اهداف سه‌گانه مجازات؛ یعنی انتقام، ارعاب، اصلاح دنبال می‌شود. پاسخ بدی را به بدی دادن و انتقام‌گیری قدیمی‌ترین هدف هر کیفر است که زندان از آن مستثنی نیست.

ولی ترسانیدن مجرم که دیگر باز به جرم دست نیازد، هدف آرمانی آن است، در حالی که کاربردی‌ترین و مهم‌ترین هدف که نوین‌ترین هدف کیفر نیز تلقی می‌شود اصلاح‌گر بودن آن است؛ به این منظور کیفر باید با درمان و سازگار کردن مرتکب جرم آن را دوباره به جامعه برگرداند.

با این مقدمه می‌توان راجع به نقش زندان به عنوان یکی از مهم‌ترین واکنش‌های اجتماعی اظهارنظر کرد؛ آیا واقعا زندانی پس از تحمل کیفر و خروج از زندان، اجتماع‌پذیر (Socialize) شده است؟! و از جامعه و مجازاتی که در حقش روا داشته کینه‌ای به دل نگرفته و درصدد تلافی نیست؟ آیا محبوس آزادشده در مدت تحمل کیفر روش‌های دیگر بزهکاری را از هم‌بند و هم‌سلولش یاد نگرفته؟! اگر به خاطر سرقت به حبس رفت، اکنون کلاهبرداری و اختلاس و جعل و… را نیاموخته است؟! آیا زندان موجب جدایی اعضای خانواده از همدیگر نیست؟! آیا هزینه‌های هنگفت تأسیس و نگهداری زندان را نمی‌شود صرف پیشگیری و آموزش کرد؟!

در پاسخ به سوالات فوق روش‌های جایگزین زندان به مفهوم سنتی آن تأسیس شده است که از جمله آن، حبس در خانه، حبس‌های آخر هفته، نیمه‌ آزادی‌هاست که بیشتر و زودتر و کم‌هزینه‌تر به اهداف کیفر نائل می‌شود. اگرچه در دید عوام هنوز به حد کافی خشن نبوده و موجب التیام خواسته و جراحت‌های حاصله از ارتکاب جرم بر مجنی‌علیه و خانواده او نمی‌شود.

*استاد دانشگاه

منبع:قانون

No votes yet.
Please wait...

درباره ی ابوالقاسم شم آبادی

(حقوق عمومی) -مدرس دانشگاه-صاحب امتیاز انتشارات حقوقی عدلیه-ارتباط با ابوالقاسم شم آبادی: shamabadi.abolghasem@yahoo.com تلفن: ۰۲۱۶۶۹۲۱۰۰۲ ۰۲۱۶۶۵۸۱۷۴۸

همچنین ببینید

اطلاعیه سازمان سنجش درباره شرایط وضوابط ، تاریخ و نحوه ثبت نام در آزمون کارشناسی ارشد ۱۳۹۸ و بیست و چهارمین دوره المپیاد علمی- دانشجویی کشور

اطلاعیه سازمان سنجش درباره شرایط وضوابط ، تاریخ و نحوه ثبت نام در آزمون کارشناسی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *