سرخط خبرها

تعهد به ضرر ثالث

ابوالقاسم شم ابادی

۱-    تعهد به ضرر ثالث

  در خصوص تعهد به ضرر ثالث در حقوق ایران قانون مدنی در ماده ی ۲۳۴ موضوع را صریحا بیان نموده است. ذیل ماده مذکور در تعریف شرط فعل چنین آمده است:

” شرط فعل آن است که اقدام یا عدم اقدام به فعلی بر یکی از متعاملین یا بر شخص خارجی شرط شود”

  بنابراین با توجه به صریح ماده ی مذکور می توان در قرارداد منعقده بین دو یا چند نفر شخص ثالثی را متعهد نمود که مالی را به طرف دیگر بدهد و عملی را برای او انجام دهد. این تعهد ممکن است سه حالت داشته باشد.

۱-    ممکن است متعهد در قرار داد عهده دار آن شود که سعی خود را در قبولاندن شرط به شخص ثالث برای انجام مورد تعهد نماید. در این صورت صرفا با احراز اعمال سعی و کوشش از طرف متعهد اصلی ذمه او بری شده و در صورتی که تاثیر این سعی و کوشش مثبت باشد شخص ثالث بجای متعهد قرار می گیرد و الا خیر.

۲-    ممکن است طرف قرارداد تعهد نماید که شخص ثالث انجام شرط را قبول نماید. دراین صورت تنها درصورتی ذمه او بری می شود که شخص ثالث شرط را بپذیرد. در غیر این صورت متعهد اصلی مسئول خسارت ناشی از عدم اجرای شرط خواهد بود و در این حال سعی و کوشش او تاثیری در مسئولیت  او نخواهد داشت.

۳-    گاهی نتیجه ی فعل ثالث مورد تعهد قرار می گیرد. در این حالت ذمه ی متعهد اصلی هنگامی بری خواهد شد که شرط توسط ثالث انجام گردیده و نتیجه آن به نفع مشروط له (طرف اول قرارداد) ایجاد شده باشد در غیر این صورت متعهد خود شخصا و اگر ثالث انجام شرط را پذیرفته باشد متضامنا مسئول می باشند.

  آن چه مسلم است درهر سه شق فوق الذکر ثالث را نمی توان مجبور به قبول شرط نموده و زمانی مسئولیت اجرای تعهد او مستقر می شود که او قبولی خود را اعلام نماید.

   اگر در عقدی به ضرر ثالثی تعهدی شود آن تعهد بدون رضای ثالث، ممنوع است. به همین جهت در حواله ی بر مدیون ، رضای ثالث هم ، ضرورت دارد زیرا تعهد محیل در عقد حواله به زیان اوست. ای بسا که او نخواهد با بستانکار بد حساب و بد اخلاق و سخت گیر روبه رو شود.( ماده ۷۲۵ قانون مدنی) در موارد خاص تعهد به ضرر ثالث رواست و ماده ی ۸۹ قانون دریایی در مسافرت کشتی درموقع حاجت به تعمیر کشتی، به فرمانده اجازه داده است تا محموله ی کشتی را به رهن ثالث بدهد ولو صاحب کالا راضی نباشد، در ماده ی ۹۳ بیع محموله را در موارد ضرورت حیاتی به فرماده اجازه داده است( مواد ۹۵ -۹۷-۱۰۲ –قانون مذکور)

   در این موارد قانون برای فرمانده ، ولایت ، مقرر کرده است مانند ولایت حاکم در فروش مال مورد احتکار یا فروش مال مدیون ممتنع از ادای دین. [۱]

ب- تعهد به نفع شخص ثالث

  همانطور که از اسم تعهد به نفع ثالث معلوم است در یک قرارداد تعهدی به نفع ثالث بدون آگاهی و اذن او صورت می گیرد. این تعهد درست است( ماده ۱۶ قانون مدنی). تعهد به نفع ثالث به دو قسم در قانون مدنی بیان شده است. یکی به صورت شرط ضمن عقد موضوع ماده ی ۱۹۶ قانون مدنی و دیگری به صورت عقد موضوع ماده ی ۷۶۸ که در باب صلح به نفع ثالث آورده شده است.[۲]




[۱]– امامی، سید حسن، حقوق مدنی، جلد اول همان، ص ۲۵۸ و ۲۵۹

[۲]– لنگرودی، جعفر، دوره ی حقوق مدنی، حقوق تعهدات جلد اول، چاپ دوم، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۶۹، ش۱۲۶

 

 

No votes yet.
Please wait...

درباره ی حسن غفوری فرد

پاسخ گویی به سوالات حقوقی و تحصیلی ptsearch11@gmail.com

همچنین ببینید

ماهیت ابرا در حقوق ایران و انگلیس

محمد پریشانی فروشانی دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رباط کریم   …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *