تحلیل همبستگی شاخصهای توسعه مخابرات و توتوسعه اقتصادی و تعیین حد بهینه توسعه مخابرات برای دستیابی به

چکیده‏

پدیده‏های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در جامعه متأثر از هم می‏باشند و توسعه در یک بخش ممکن است باعث تحولاتی در دیگر بخشها شود، لذا در این مقاله سعی شده است ضمن ارائه یک متدولوژی علمی-کاربردی، نحوه و میزان تأثیر گسترش یک پدیده خاص مانند توسعه مخابرات بر توسعه دیگر بخشهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مورد ارزیابی و سنجش قرار گیرد.پس از تعریف مفهوم توسعه و طبق متدولوژی ارائه شده، ضمن انتخاب شاخصهای قابل اندازه‏گیری از ابعاد مختلف آن، پدیده مورد شناسایی قرار گرفته و شاخصهای کمی گسترش آن، تعیین و اطلاعات مربوطه از منابع متغیر جمع‏ آوری می‏شود.سپس، از طریق تحلیل همبستگی، شاخصهای توسعه اقتصادی را که همبستگی بالایی با شاخصهای مورد نظر دارند، انتخاب می‏شوند و روند تغییرات هر شاخص در قالب یک سری زمانی مورد بررسی قرار می‏گیرد و معادله‏ای بر حسب شاخصهای توسعه این پدیده تشکیل می‏شود.سرانجام، با استفاده از تکنیک برنامه‏ریزی خطی، مقادیر بهینه‏ای از شاخصهای توسعه پدیده مورد بررسی را طوری به دست می‏آوریم که ضمن دستیابی به مقادیر پیش‏بینی‏شده شاخصهای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، هزینه توسعه پدیده مورد نظر به حداقل برسد.

(*)عضو هیأت علمی دانشگاه علم و صنعت‏P}

(**)کارشناس ارشد سیستمهای اقتصادی، اجتماعی‏P}

کلیدواژه‏ها

همبستگی-مخابرات-توسعه اقتصادی-ایران-متدولوژی-بهینه‏سازی ریاضی

مقدمه‏

همواره انسان در پی تسخیر محیط و احاطه بر پدیده‏های اطراف خود بوده و سعی در شناخت و کنترل منابع و نیروهای موجود داشته و همه توان و نیروهای خود را در این جهت به کار برده است.اولین نیازهای انسان عبارت از غذا، مسکن بهداشت و امنیت می‏باشند و در مرحله بعد، آموزش و پرورش، فرهنگ، تجارت و بازرگانی، اشتغال و…خواسته‏های او را تشکیل می‏دهند.به منظور تأمین این خواسته‏ها، ابتدا باید آنها شناسایی شده و سپس راههای برآورده‏شدن آنها، تعیین شود.از آنجا که شناخت نیازهای اساسی انسان در دنیای متمدن امروزی، اولویت‏بندی و یافتن بهترین روش تأمین آنها از جمله مهمترین مسایل سیاست‏گذاران هر جامعه می‏باشد، طراحی و اجرای استراتژی توسعه که بتواند جوابگوی این نیازها باشد ضروری به نظر می‏رسد.

با توجه به اینکه اغلب تحقیقات درباره چنین موضوعاتی به صورت کیفی بوده و لزوم ارائه متدولوژی علمی که به صورت کمی، موضوع را مورد تحلیل قرار دهد، مشهود است لذا این تحقیق سعی دارد از یک طرف، ضمن معرفی متدولوژی مناسب برای تحلیل نقش و اثر گسترش یک پدیده اجتماعی نظیر مخابرات در توسعه سایر بخشهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و از طرف دیگر به کمک روشهای مقداری و از طریق تحلیل آماری، فرضیه مؤثربودن گسترش پدیده مورد بررسی را در توسعه سایر بخشها مورد آزمون قرار دهد، تا با اطمینان کافی در مورد قبول یا رد این تأثیرپذیری، تصمیم‏گیری شود و به کمک نتایج حاصله از سیاست‏گذاری و سرمایه‏گذاری در یکی از ابعاد توسعه، میزان توسعه‏یافتگی سایر بخشها و ابعاد توسعه سنجیده شود.

1.توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی‏

به رغم آنکه انسان به طور فطری سعی دارد از نیروهای بالقوه فکری و توان مادی و معنوی خویش شناختی کامل یابد و از آنها در مسیر پیشرفت استفاده کند و ثمره این پیشرفت را به تمام ابعاد زندگی مادی و معنوی خود تعمیم دهد، با این حال مشاهده می‏شود جوامعی با داشتن منابع طبیعی بسیار و نیروی انسانی عظیم، توفیق چندانی در توسعه نداشته‏اند.این نشان می‏دهد که علاوه بر داشتن منابع مادی و نیروی انسانی، عوامل دیگری در فرایند توسعه مؤثر می‏باشند.لذا ابتدا لازم است معنی و مفهوم توسعه و ابعاد مختلف آن شناسایی شده و سپس اهدافی که از آن دنبال می‏شود و نیز عوامل مؤثر در توسعه همه جانبه و موزون تعیین شود و بالاخره شاخصهای مناسب در جهت سنجش میزان توسعه‏یافتگی جامعه معرفی شود.

1-1.معنی و مفهوم توسعه‏

برای توسعه در طول تاریخ تعاریف زیادی ارائه شده است که هر یک گوشه‏ای از مفهوم آن را نشان می‏دهد.آنچه از تعاریف مختلف استنباط می‏شود عبارت از این است که توسعه، فرایندی برای استفاده بهینه از نیروهای بالقوه مادی و انسانی جامعه است‏[1].توسعه را می‏توان مجموعه فعالیتهایی برای هدایت در جهت ایجاد شرایط مطلوب زندگی براساس نظام ارزشی مورد پذیرش جامعه تعریف کرد.پس، توسعه طیفی از تغییرات به هم پیوسته در جهت تأمین نیازهای رو به گسترش جامعه است، به عبارت دیگر توسعه فرایندی است که شرایط زندگی نامطلوب را به مطلوب تبدیل می‏کند[2].

در نگرش سنتی توسعه، شاخص رشد اقتصادی به عنوان معیاری برای سنجش توسعه به کار می‏رفت و دیگر شاخصهای غیراقتصادی مانند بهبود سطح سواد، تعلیم و تربیت، شرایط بهداشت، خدمات تأمین مسکن و…به صورت گذرا مورد اشاره قرار می‏گرفت‏[3].در حالی که در نگرش جدید، توسعه فرایندی چندبعدی است که مستلزم تغییرات اساسی در ساخت اجتماعی، طرز تلقی عامه مردم و نهادهای ملی و نیز تسریع رشد اقتصادی، کاهش نابرابری و ریشه‏کن کردن فقر مطلق است‏[4].

2-1.اهداف توسعه‏

از آنجا که توسعه هم واقعیتی مادی و هم مفومی آرمانی دارد، باید در جوامع مختلف حداقل دارای سه هدف ذیل باشد:

1.امکان دسترسی به کالاهای تداوم‏بخش زندگی مانند غذا، مسکن، بهداشت و امنیت و توزیع گسترده این‏گونه کالاها و خدمات.

2.افزایش سطح زندگی از جمله درآمدهای بالاتر، تأمین اشتغال بیشتر، آموزش بهتر و توجه بیشتر به ارزشهای فرهنگی و انسانی.

3.گسترش دامنه انتخاب اقتصادی و میل اجتماعی افراد از طریق رهایی آنان از قید بردگی و وابستگی‏[5].

1-3.عوامل مؤثر در توسعه‏

متخصصان اقتصاد توسعه به منظور تعیین میزان رشد و توسعه اقتصادی ترجیح می‏دهند از معیارهای قابل اندازه‏گیری مانند درآمد ملی، درآمد سرانه، توزیع درآمدها و…استفاده کنند تا بتوانند با ارائه معیارهای قابل اندازه‏گیری برای رشد و توسعه، آن را مورد سنجش و بررسی قرار دهند.به عبارت دیگر، کارشناسان اقتصاد توسعه به دنبال معیارهایی هستند که بتوانند عملکرد جامعه را به صورت آمار و ارقام نشان دهند و امکان ارزیابی آن را برای دیگران فراهم سازند.شاید یکی از روشهای اندازه‏گیری رشد و توسعه اقتصادی، استفاده از معیارهایی است که به هنگام رشد اقتصادی، توزیع درآمد جامعه را متناسب‏تر نماید زیرا در این صورت میزان مصرف کالاها و خدمات افزایش خواهد یافت.به این ترتیب، رشد اقتصادی همراه با توزیع درآمد را می‏توان به عنوان معیار قابل اندازه‏گیری مناسبی برای توسعه اقتصادی در نظر گرفت.در دیگر ابعاد توسعه، معیارهایی نظیر ساختار صنعتی، کشاورزی، بهداشت و درمان، ترکیب جمعیت، آموزش و پرورش، میزان بهره‏وری، اشتغال و بیکاری، تجارت و بازرگانی، مهاجرت و…از جمله عوامل مؤثر و تعیین‏کننده در بررسی میزان توسعه‏یافتگی یک جامعه محسوب می‏شود[3].

1-4.ابعاد مختلف توسعه‏

همان‏گونه که تلویحا اشاره‏شده، توسعه همه‏جانبه ابعادی مانند فقر و درآمد، جمعیت و منابع انسانی، اشتغال، دوگانگی اقتصادی و تکنولوژیک، توسعه کشاورزی و روستا، صنعت و تولید، تجارت و بازرگانی، بهداشت و درمان، آموزش و پرورش، ارتباطات، بیمه و تأمین اجتماعی، رفاه عمومی، فرهنگ و…را شامل می‏شود و جامعه‏ای دارای توسعه موزون است که در همه ابعاد فوق به صورت هماهنگ توسعه و رشد یابد.

1-5.شاخصهای مناسب توسعه‏

در بررسی میزان توسعه‏یافتگی جامعه، به شاخصهای کمی از تمام ابعاد توسعه که اطلاعات کافی در مورد آنها در دسترس باشد، نیاز خواهیم داشت.شاخصهایی نظیر برآورد جمعیت(به تفکیک شاغل و بیکار)، ترکیب جمعیت(به لحاظ سنی، موقعیت جغرافیایی و…)، درآمد ملی و درآمد سرانه، متوسط هزینه سالیانه یک خانوار(به تفکیک خوراکی و غیرخوراکی)تعداد پزشکان، تعداد تختهای بیمارستانی، تعداد دانشجویان، نسبت جمعیت باسواد به کل جمعیت، تعداد دانش‏آموزان، تعداد جهانگردان وارد شده به کشور، حجم واردات و صادرات، میزان مسافرت، تعداد مرسولات پستی، تعداد بیمه‏شدگان، تعداد واحدهای ارائه‏دهنده انواع خدمات سازمان بهزیستی، تعداد کارگاههای صنعتی، مساحت زمینهای زیر کشت، میزان تولید برق و دیگر انرژیها، بودجه تحقیقات و آموزش عالی، تعداد واحدهای فضایی و…از جمله شاخصهای کمی است که در بحث توسعه می‏توانند مورد استفاده و بررسی قرار گیرد.

همان طور که ملاحظه می‏شود، تعداد این شاخصها بسیار زیاد است و بررسی توسعه همه‏جانبه، مستلزم بررسی همه این شاخصها می‏باشد.

2.متدولوژی تحلیل نقش یک پدیده اجتماعی در توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی‏

همانگونه که در بخش(1-5)اشاره شد، برای بررسی نقش و اثر گسترش یک

پدیده اجتماعی مانند توسعه مخارات، گسترش آموزش از راه دور و…در توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، ابتدا باید شاخصهای مناسب برای سنجش ابعاد مختلف توسعه را، شناسایی کرد و اطلاعات عددی در مورد وضعیت چند سال گذشته آنها را جمع‏آوری نمود.سپس، پدیده مورد نظر را به طور کامل شناسایی، شاخصهای قابل اندازه‏گیری رشد و گسترش آن را تعیین و بالاخره مقادیر مربوط به وضعیت گذشته این شاخصها را از منابع معتبر استخراج کرد.بنابراین، از این به بعد با دو سری شاخص موجه هستیم:

الف.شاخصهای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی

ب.شاخصهای مربوط به توسعه پدیده مورد نظر(مخابرات)

2-1.تحلیل همبستگی‏

پس از شناسایی شاخصها و جمع‏آوری اطلاعات، لازم است شاخصهایی از توسعه را که همبستیگی بالایی با پدیده مورد بررسی ندارند، شناسایی و از تجزیه و تحلیل حذف کرد و تحلیل را با شاخصهای دیگر که دارای همبستگی بالا (مثلا 95%)هستند، ادامه داد.این کار از طریق تحلیل همبستگی انجام می‏شود. اگرضریب همبستگی نمونه‏ای بین دو متغیر{L x L}و{L y L}باشد، کمیت زیردارای توزیع استیودنت 1P}با 2-{L n L}درجه آزادی خواهد بود.این مقدار برای هر زوج از شاخصهای توسعه و ساخصهای مربوط به پدیده مورد بررسی محاسبه و با عدد جدول توزیع استیودنت با سطح اعتماد مورد نظر مقایسه می‏شود.اگر مقدار محاسبه‏شده از رابطه فوق بزرگتر از عدد استخراج‏شده از جدول باشد، فرض عدم وجود همبستگی بین آن شاخص از توسعه با پدیده مورد نظر رد می‏شود.یعنی وجود همبستگی معنی‏دار بین آن شاخص و پدیده مورد بررسی پذیرفته می‏شود (1)-{L noitubirtsid tneduts L}P}

[6].به این ترتیب، تنها شاخصهایی از توسعه که با یک یا چند شاخص از پدیده مورد بررسی دارای همبستگی بالایی باشند، در تحقیق باقی می‏ماند و بقیه کنار گذاشته می‏شود.

2-2.برآورد هر شاخص توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به عنوان یک سری زمانی‏

داده‏های مربوط به شاخصها در طول زمان به صورت سریهای زمانی می‏باشد، لذا در تحلیل آنها از روش سریهای زمانی استفاده می‏شود.پارامترهای مورد بررسی در این روش، روند تغییرات فصلی، سیکل و خودهمبستگی است.رسم هر شاخص در مقابل زمان، دید کلی از رفتار آن را ارائه می‏دهد و به صورت تقریبی وجود و یا نبود هر یک از پارامترهای مذکور مشخص می‏کند.سپس، در صورت احساس وجود چنین رفتارهایی به صورت دقیق به بررسی آنها پرداخته و توسط آزمونهای آماری در مورد آنها تصمیم‏گیری می‏شود.همچنین، اگر نیازی به هموارکردن 1P}باشد، می‏توان از مدلهای میانگین متحرک 2P}استفاده کرد.روند در صورت وجود ممکن است به صورت خطی، درجه دوم، نمایی و{L s L}شکل و خودهمبستگی ممکن است مثبت یا منفی و با درجات مختلف باشد.این بررسی‏ها توسط روشهای آماری انجام می‏شود و نتیجه آن تعیین الگوی روند و درجه تابع خودهمبستگی است‏[7].

2-3.برآورد مدل آماری برای شاخصهای توسعه‏

برای بررسی میزان تأثیر شاخصهای توسعه، پدیده مورد نظر بر شاخصهای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، لازم است برای هر یک از شاخصهای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مدلی بر حسب مقادیر قبلی شاخص(در صورت وجود همبستگی)، زمان(در صورت داشتن روند)و شاخصهای توسعه پدیده مورد نظر تعیین و پارامترهای آن را برآورد کرد.مدل حاصل به صورت زیر خواهد بود:

(1)-{L gnihttoms L}P}

(2)-{L egareva gnivom L}P}

، {L i L}امین شاخص توسعه و، {L j L}امین شاخص مربوط به پدیده مورد بررسی است.از آنجایی که‏{L m L}شاخص برای توسعه و{L n L}شاخص برای پدیده مورد بررسی در نظر گرفته شده است، بنابراین‏{L m L},…,1-{L i L}و{L n L},…,1-{L j L}خواهد بود.با انجام رگرسیون ضرایب‏برآورده می‏شود[8].

2-4.برآورد مقادیر بهینه ساخصهای پدیده مورد بررسی‏

این کار توسط تکنیک برنامه‏ریزی خطی انجام شده است، به طوری که تابع هدف و محدودیتهای آن عبارت‏اند از:

2-4-1.تابع هدف:چون توسعه هر یک از شاخصهای پدیده مورد بررسی دارای هزینه‏ای خواهد بود، بنابراین هدف حداقل‏کردن هزینه مربوط به گسترش این پدیده می‏باشد.

که‏ هزینه گسترش یک واحدی‏{L j L}امین شاخص پدیده مورد بررسی است.

2-4-2.محدودیتها:در بخش(2-3)برای هر شاخص توسعه، مدلی بر حسب مقادیر قبلی شاخص، زمان و ساخصهای توسعه پدیده مورد بررسی به دست آمد.اگر بخواهیم مقدار این شاخص در زمان مشخص دارای حداقل مقدار خاص باشد، (این مقدار خاص می‏تواند مقدار پیش‏ بینی‏ شده برای آن شاخص در برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور باشد یا با توجه به روند گذشته آن شاخص برای سال مورد نظر برآورد گردد)باید:

که همان مقدار خاص در نظر گرفته‏شده برای شاخص‏{L i L}ام توسعه است.این محدودیت برای مسأله برنامه‏ریزی خطی می‏باشد.و به طور مشابه هر یک از شاخصهای توسعه تشکیل یک محدودیت برای مسأله می‏دهند.

ترکیب تابع هدف و محدودیتهای حاصل، تشکیل یک مسأله برنامه‏ریزی خطی خواهد داد که با حل آن مقادیر بهینه شاخصهای پدیده مورد بررسی طوری به دست خواهد آمد که حداقل مقادیر پیش‏بینی‏شده شاخصهای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در سایر ابعاد تأمین نماید.تجزیه و تحلیل مسأله دوگان مدل مورد بررسی اطلاعات مفیدی پیرامون حداکثر توسعه ممکن شاخصهای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را با توجه به محدودیت سرمایه‏گذاری برای توسعه هر یک از شاخصهای پدیده مورد بررسی ارائه می‏دهد[9].

3.تحلیل نقش تلفن در توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور(مطالعه موردی)

با توجه به متدولوژی ارائه‏شده در این مقاله، و به عنوان مثال، نقش گسترش تلفن در توسعه سایر بخشهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مورد بررسی قرار گرفته و اطلاعات لازم به شرح زیر جمع‏آوری و تجزیه و تحلیلهای لازم انجام پذیرفته است‏[11].

1.در اینجا عمدتا بعد اقتصادی، اجتماعی توسعه در نظر گرفته شده و شاخصهایی نظیر برآورد جمعیت، درآمد ملی، درآمد سرانه، هزینه سرانه خوراکی، تعداد پزشکان، تعداد تختهای بیمارستانی، تعداد فارغ التحصیلان، تعداد جهانگردان، ارزش صادرات غیرنفتی و سرانه مالیات دریافتی، تعداد کارگاههای بزرگ صنعتی، میزان تولید برق کشور، تعداد مرسولات پستی، انتخاب و اطلاعات مربوط برای چند سال متوالی(1374-1350)از سالنامه‏های آماری ایران جمع آوری شده است.

2.پدیده مورد بررسی توسعه مخابرات بویژه تلفن است که شاخصهای مناسب

“ضرورت نفوذ تلفن”، “تعداد تلفنهای همگانی شهری”و”تعداد روستاهای دارای ارتباط تلفنی”می‏باشد و منظور از ضریب نفوذ تلفن یعنی تعداد تلفنهای دایر شده‏به ازای هر صد نفر جمعیت کشور[11].

3.از بین شاخصهای معرفی‏شده در بند(1)تحلیل همبستگی نشان می‏دهد که همبستگی بالایی(حدود99%)بین شاخصهای درآمد سرانه، هزینه سرانه خوراکی، بودجه تحقیقات و سرانه مالیات دریافتی با شاخصهای توسعه مخابرات وجود دارد. لذا این شاخصها برای تحلیل بیشتر در تحقیق باقی می‏ماند و شاخصهای نظیر تعداد فارغ التحصیلان دانشگاهها، سرانه محصولات پستی، تعداد کارگاههای صنعتی، تولید سرانه برق، ارزش صادرات غیرنفتی که همبستگی بالایی با شاخصهای مخابرات ندارند از تحقیق کنار گذاشته می‏شود.

4.هر یک از شاخصهای چهارگانه توسعه‏ای فوق به عنوان یک سری زمانی در نظر گرفته می‏شود و روند و تابع همبستگی آنها مورد بررسی قرار می‏گیرد و نتیجه اینکه شاخصهای درآمد سرانه‏و هزینه سرانه خوراکی‏دارای روند نمایی و شاخصهای بودجه تحقیقات‏و سرانه مالیات دریافتی‏دارای روند درجه دوم می‏باشد.ملاحظه نمودار و جداول توابع خودهمبستگی و خودهمبستگی جزئی این شاخصها نشان می‏دهد که تابع خودهمبستگی برای آنها همگی از درجه اول می‏باشد.مدلهای روند برای این شاخصها به صورت زیر است:

اگر مقادیر{L t L}ورا به ازای‏{L k L},…,2,1-{L t L}حجم نمونه و در این مثال برابر با 25 می‏باشد)به عنوان متغیرهای مستقل در رگرسیون استفاده شود، مدل درجه دوم روند تأمین می‏شود ولی برای نشان‏دادن مدل نمایی باید مقادیربه ازای‏{L k L},…,2,1-{L t L}محاسبه شود و

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

رگرسیون هر یک از شاخصهای فوق را بر مقادیر قبلی خود، زمان(با توجه به مدل روند)و شاخصهای توسعه مخابرات انجام شود.پس از برآورد پارامترها، مدلهای زیر برای هر یک از شاخصهای مورد بررسی از توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به دست می‏آید 1P}:

مقادیر پیش ‏بینی‏ شده این شاخصها برای سالهای 1376 و 1377 با توجه به روند گذشته عبارت است از 2P}:

همچنین، متوسط هزینه تمام‏ شده یک خط تلفن معمولی(با توجه به نواحی مختلف)حدود 2500000 ریال، هزینه نصب و راه ‏اندازی یک تلفن همگانی شهری (با توجه به هزینه‏ های جانبی)حدود 4000000 ریال و بالاخره هزینه ارتباط دهی به یک روستا(با توجه به موقعیت جغرافیایی و سیستم‏های نصب‏ شده)حدود 12000000 ریال برآورد شده است 3P}.

5.تابع هدف‏

با توجه به تعریف ضریب نفوذ تلفن که عبارت است از تعداد تلفنهای دایرشده (1)-برای تعیین مدل روند، درجه تابع خودهمبستگی، محاسبات مربوطه و نیز انجام رگرسیونها و برآورد پارامترهای مدل از نرم‏افراز آماری‏{L hpargtats L}استفاده شده است.P}

(2)-در پیش‏بینی مقادیر شاخصها از بررسی روند در نرم‏افزار آماری‏{L hpargtats L}استفاده شده است.P}

(3)-به نقل از مسئولین شرکت مخابرات.P}

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

رگرسیون هر یک از شاخصهای فوق را بر مقادیر قبلی خود، زمان(با توجه به مدل روند)و شاخصهای توسعه مخابرات انجام شود.پس از برآورد پارامترها، مدلهای زیر برای هر یک از شاخصهای مورد بررسی از توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به دست می‏آید 1P}:

مقادیر پیش‏بینی‏شده این شاخصها برای سالهای 1376 و 1377 با توجه به روند گذشته عبارت است از 2P}:

همچنین، متوسط هزینه تمام‏شده یک خط تلفن معمولی(با توجه به نواحی مختلف)حدود 2500000 ریال، هزینه نصب و راه‏اندازی یک تلفن همگانی شهری (با توجه به هزینه‏های جانبی)حدود 4000000 ریال و بالاخره هزینه ارتباطدهی به یک روستا(با توجه به موقعیت جغرافیایی و سیستم‏های نصب‏شده)حدود 12000000 ریال برآورد شده است 3P}.

5.تابع هدف‏

با توجه به تعریف ضریب نفوذ تلفن که عبارت است از تعداد تلفنهای دایرشده (1)-برای تعیین مدل روند، درجه تابع خودهمبستگی، محاسبات مربوطه و نیز انجام رگرسیونها و برآورد پارامترهای مدل از نرم‏افراز آماری‏{L hpargtats L}استفاده شده است.P}

(2)-در پیش‏بینی مقادیر شاخصها از بررسی روند در نرم‏افزار آماری‏{L hpargtats L}استفاده شده است.P}

(3)-به نقل از مسئولین شرکت مخابرات.P}

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

رگرسیون هر یک از شاخصهای فوق را بر مقادیر قبلی خود، زمان(با توجه به مدل روند)و شاخصهای توسعه مخابرات انجام شود.پس از برآورد پارامترها، مدلهای زیر برای هر یک از شاخصهای مورد بررسی از توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به دست می‏آید 1P}:

مقادیر پیش‏بینی‏شده این شاخصها برای سالهای 1376 و 1377 با توجه به روند گذشته عبارت است از 2P}:

همچنین، متوسط هزینه تمام‏شده یک خط تلفن معمولی(با توجه به نواحی مختلف)حدود 2500000 ریال، هزینه نصب و راه‏اندازی یک تلفن همگانی شهری (با توجه به هزینه‏های جانبی)حدود 4000000 ریال و بالاخره هزینه ارتباطدهی به یک روستا(با توجه به موقعیت جغرافیایی و سیستم‏های نصب‏شده)حدود 12000000 ریال برآورد شده است 3P}.

5.تابع هدف‏

با توجه به تعریف ضریب نفوذ تلفن که عبارت است از تعداد تلفنهای دایرشده (1)-برای تعیین مدل روند، درجه تابع خودهمبستگی، محاسبات مربوطه و نیز انجام رگرسیونها و برآورد پارامترهای مدل از نرم‏افراز آماری‏{L hpargtats L}استفاده شده است.P}

(2)-در پیش‏بینی مقادیر شاخصها از بررسی روند در نرم‏افزار آماری‏{L hpargtats L}استفاده شده است.P}

(3)-به نقل از مسئولین شرکت مخابرات.P}

برای هر صد نفر و جمعیت حدود 60 میلیونی کشورمان، بدیهی است که افزایش 1 واحدی در ضریب نفوذ تلفن، هزینه‏ای معادله بریال خواهد داشت. بنابراین تابع هدف مسأله عبارت است از:ووشاخصهای توسعه مخابرات(ضریب نفوذ تلفن، تعداد تلفن همگانی شهری و تعداد روستاهای دارای ارتباط تلفنی)می‏باشد.

6.محدودیتها

در معادله(4-5)چون مقادیروومعلوم هستند، برای اینکه مقدار پیش‏بینی‏شده برای شاخص درآمد سرانه(مقدار 2227513 ریال)تأمین شود، باید:یو به همین ترتیب برای سایر شاخصها داریم:بنابراین، مسأله برنامه‏ریزی خطی عبارت است از:از حل این مسأله برنامه‏ریزی خطی، جوابهای بهینه زیر حاصل می‏شود: 1P}(1)-برای حل مسأله برنامه‏ریزی خطی از نرم‏افزار {L bso L}استفاده شده است.P}

و تعداد روستاهای دارای ارتباط نیز حداقل دارای مقادیری به ترتیب 51029 و 22324 باشند.

4.تجزیه و تحلیل حساسیت جوابها

محدودیتهای فعال در این مسأله عبارت از محدودیتهای مربوط به درآمد سرانه، بودجه تحقیقات و سرانه مالیات دریافتی می‏باشد.به عبارت دیگر، محدودیت هزینه سرانه خوراکی به صورت نامساوی اکید می‏باشد و محدودیتهای دیگر به صورت تساوی درآمده‏اند.یعنی افزایش مقادیر پیش‏بینی‏شده هر یک از شاخصهای درآمد سرانه‏، بودجه تحقیقات‏و سرانه مالیات دریافتی‏باعث افزایش مقادیر بهینه حاصل برای شاخصهای توسعه مخابرات خواهد شد.یعنی برای اینکه بتوانیم برخی از شاخصهای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (همانند شاخصهای مذکور)را به بیش از مقدار پیش‏بینی‏شده ارتقا داد، ناگزیر به افزایش شاخصهای توسعه مخابرات به بیش از مقادیر حاصل خواهیم شد.

در این مثال، تعداد محدودی از شاخصهای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در نظر گرفته شد ولی در مسایل علمی می‏توان تعداد زیادی از این شاخصها را مورد بررسی قرار داد محدودیتهای بیشتری در مدل لحاظ نمود تا جواب به دست آمده برای شاخصهای توسعه مخابرات را در خصوص سرویسهای ذکرشده به حداقل رساند.ب تجزیه و تحلیل حساسیت مدل، مقادیر مجاز تغییرات هر یک از ضریب تابع هدف و مقادیر سمت راست را معین می‏نماید و مشخص می‏کند که این جواب بهینه برای چه مقدار تغییرات هر یک از ضرایب فوق در حالت بهینگی خواهد ماند.

از آنجا مقادی رسمت راست مسأله، مقادیر پیش‏بینی‏شده شاخصها نیستند بلکه تابعی از آنها می‏باشند، لازم است مقادیر م

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

مقادیر عبارت‏اند از:

نتیجه‏گیری‏

متدولوژی مطروحه را می‏توان برای بررسی و تحلیل نقش هر یک از پدیده‏های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی قابل سنجش در برنامه‏های توسعه به کار گرفت و با استفاده از داده‏های بیشتر، اطلاعات لازم را برای سیاست‏گذاری در خصوص هر یک از ابعاد توسعه به نحوی که توسعه فراگیر و متوازن حاصل شود، به دست آورد و از جمله برای تحلیل نقش اجتماعی هر یک از سرویسهای مخابراتی، این روش را می‏توان به کار گرفت.

منابع و مآخذ

1.گلابی، سیاوش، “فرایند توسعه جامعه ایران”، نشریه تازه‏های اقتصادی، سال اول.

2.دکتر اسدی، علی، “جامعه‏شناسی توسعه”، نشریه مدیریت دولتی شماره 8، سال 1369.

3.تودارو، مایکل، “توسعه اقتصادی در جهان سوم”، ترجمه غلامعلی فرجادی، انتشارات سازمان برنامه و بودجه جلد 1 و 2.

4.دکتر سریع القلم، محمود، “توسعه جهان سوم و نظام بین الملل”، نشر سفید، زمستان 1369.

5.”فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، مجله علمی، پژوهشی”

6.لیندگرن، ویلیام، “نظریه آمار”، ترجمه دکتر ابو لقاسم بزرگ نیا، انتشارات مرکز

نشر دانشگاهی.

7.هاگ، رابرت، “مقدمه‏ای بر آمار ریاضی”، ترجمه دکتر نوروز ایزد دوستدار، انتشارات دانشگاه تهران.

8.سنفورد، وایزبرگ، “رگرسیون خطی کاربردی”، ترجمه دکتر حسنعلی نیرومند، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.

9.زنده دل، محمد، تحلیل نقش مخابرات در توسعه، پایان‏نامه کارشناسی ارشد مهندسی سیستمهای اقتصادی، اجتماعی به راهنمایی دکتر علی احمدی، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه علم و صنعت ایران، 1376، تهران.

10.اداره انتشارات روابط عمومی شرکت مخابرات، از بهمن 74 تا بهمن 75 حضور مخابرات در عرصه ملی و بین‏المللی، شرکت مخابرات ایران، تهران، 1375.

11.{L “dohtem gnitsacerof gnitsacerof evitaitnauq”,nutnats.w

munraf.r sulohcin .ytisrevinu ainrofilac L}

جاز تغییرات را برای شاخصها(از روی محدوده مجاز تغییرات مقادیر سمت راست مسأله)به دست آورده شود.این

(16 صفحه – از 131 تا 146)

No votes yet.
Please wait...

درباره‌ی ابوالقاسم شم آبادی

(حقوق عمومی) -مدرس دانشگاه-صاحب امتیاز انتشارات حقوقی عدلیه-ارتباط با ابوالقاسم شم آبادی: shamabadi.abolghasem@yahoo.com تلفن: ۰۲۱۶۶۹۲۱۰۰۲ ۰۲۱۶۶۵۸۱۷۴۸

همچنین ببینید

کتاب حقوق اساسی عدلیه

کتاب جامع حقوق اساسی(مخصوص آزمون کارشناسی ارشد حقوق عمومی سال 1399)

مقدمه حقوق اساسی تخصصا عنوان درسی است که دانشجویان رشته حقوق در مقاطع مختلف تحصیلی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *