مقاله حقوق خصوصی

آشنایی با عقد صلح

«باسمه تعالی»

پیام حقوقی شماره ۱۳(فروردین ماه ۱۳۹۳)- کارشناسی حقوقی، املاک و حمایت قضائی کارکنان آموزش و پرورش نیشابور

با اهداء سلام و تبریک سال نو حضور همکاران گرامی، پیام حقوقی شماره۱۳ را به بحث«عقد صلح» اختصاص می دهیم.

از عقد صلح چه می دانید؟

عقد صلح یکی از ناشناخته ترین انواع قراردادها در میان مردم است.قصد ما این است که در این متن شما را هر چند کوتاه با عقد صلح، مزایا و انواعی که دارد؛ آشنا کنیم.

صلح یکی از انواع قراردادها است؛ عقدی که بعضی اوقات برای پایان دادن به دعواهای موجود و گاهی برای جلوگیری از دعواهای احتمالی آینده منعقد می شود.

مثلاً (الف) پس از طرح دعوای مالکیت علیه (ب) بر سر یک ملک، دعوا را با او صلح می کند به این صورت که مبلغی را دریافت می کند و دعوای طرح شده را پس می گیرد. یا اینکه (ج) ملکی را از (د) می خرد و به محض خرید همه دعواهایی را که ممکن است در آینده با او بر سر ملک پیدا کند، با صلح منتفی می کند. به این ترتیب (ج) دیگر حق ندارد بر سر آن ملک در هیچ موردی علیه (د) طرح دعوا کند.

نکته دیگر اینکه گاهی این عقد در مقام و به جای قراردادهای دیگر واقع می شود. قانون این امکان را به شما داده است که با یکدیگر صلح به جای قراردادهایی مانند خرید و فروش، اجاره، هبه و … منعقد کنید.

مزایای انعقاد عقد صلح در مقام عقود دیگر

همانطور که گفته شد می توانید قرارداد صلحتان را به جای عقود قانونی دیگر منعقد کنید. مثلاً به جای عقد فروش، صلح در مقام فروش یا به جای اجاره، صلح در مقام اجاره منعقد کنید. ممکن است بپرسید این کار چه فایده ای دارد؟ اصلاً چرا باید به جای یک قرارداد مشخص، صلح در مقام آن را منعقد کنیم؟

با اطمینان می گوییم که ضرر نخواهید کرد. چرا که از این طریق می توانید اثر و نتیجه عقدی را که در مقام و به جای آن صلح کرده اید داشته باشید در عین حال احکام و مقررات مربوط به آن عقد را هم رعایت نکنید و از کنارشان رد شوید.

تصور کنید شما و شخصی هر کدام مالک سه دانگ از یک ملک هستید و پس از مدتی قصد می کنید سهمتان را از خانه بفروشید. در این صورت اگر شما سهمتان را به دیگری غیر از شریکتان بفروشید برای شریکتان حق شفعه ایجاد می شود و می تواند با پرداخت قیمت ملک، سهم شما را نیز تملک نماید.در این صورت می توانید به جای قرارداد فروش، با مشتری قرارداد صلح در مقام فروش منعقد کنید. به این ترتیب می توانید اثر و نتیجه عقد فروش که همان انتقال مالکیت بوده را داشته باشید و در عین حال احکام و شرایط مربوط به عقد فروش را هم رعایت نکنید.بنا بر این شما این امکان را دارید که از طریق قرارداد صلح در مقام فروش سه دانگ خود را به دیگری منتقل کنید و در عین حال احکام مربوط به عقد فروش را هم معطل و بلا استفاده بگذارید. همانگونه که اشاره شد از جمله احکام عقد فروش، اخذ به شفعه است در صورتی که ملک یا زمینی متعلق به دو نفر باشد و یکی از آنها سهم خود را به فرد دیگری بفروشد، شریک حق دارد قیمتی را که مشتری داده است به او بدهد و سهم فروخته شده را برای خود بردارد. این عمل اخذ به شفعه نام دارد اما با انعقاد قرارداد صلح در مقام فروش سهم شما از خانه به مشتری منتقل می شود بدون اینکه شریکتان امکان اخذ به شفعه داشته باشد.

ارکان عقد صلح

هر عقد صلحی ۴ رکن دارد. یعنی اگر هریک از این ارکان وجود نداشته باشد، عقدی هم واقع نخواهد شد. این ارکان عبارتند از: 

مصالح: کسی که مال خود را به عنوان عقد صلح به دیگری می دهد.

متصالح: کسی که مال را از مصالح قبول می کند.

مورد صلح: مالی که مورد عقد صلح قرار می گیرد.

مال الصلح: پول یا مالی که یک طرف در ازای پذیرش پیشنهاد صلح از دیگری دریافت می کند.

نکته: صلح می تواند در ازای مال یا به صورت رایگان باشد.همچنین می توان مال گران قیمتی را در برابر مال کم قیمتی صلح کرد، چنین صلحی محاباتی نامیده می شود. مانند صلح یک خانه در برابر یک شاخه نبات.

شرایط صحت انعقاد عقد صلح

اگر می خواهید عقد صلحی بی عیب و نقص داشته باشید هنگام انعقاد قرارداد باید شرایط زیر وجود داشته باشد.

-طرفین عقد عاقل و بالغ بوده و قدرت اداره اموال خود را داشته باشند.

-طرفین، انعقاد عقد صلح را بخواهند و از انجام آن راضی باشند.

-مالی که مورد صلح قرار می گیرد از نظر قانونی ارزش اقتصادی داشته باشد؛ بنا بر این صلح چیزهایی مانند خوک یا مشروبات الکلی باطل است.

آثار عقد صلح

همانند سایر عقود، صلح هم دارای آثاری است که به محض اتمام کار و انعقاد قرارداد باید به آن ها به شکل ویژه ای توجه داشت. این آثار عبارتند از:

لازم بودن عقد صلح

صلح عقدی لازم است یعنی طرفین قرارداد نمی توانند هر زمان که خواستند آن را منحل کنند. حتی قراردادهای صلحی هم که در مقام عقود جایز منعقد شده اند، لازم هستند. به عنوان مثال صلحی که در مقام عقد هبه منعقد می شود یک عقد لازم است هرچند که قرارداد هبه خود جایز است و طرفین می توانند آن را بر هم بزنند.

باطل بودن عقد صلح مبتنی بر معامله باطل و صحیح بودن صلح دعوای ناشی از بطلان معامله

در صورتی که مبنای قرارداد صلح، معامله باطلی باشد صلح هم باطل است. مثلاً دو نفر با یکدیگر در مورد انجام کار غیر قانونی انتقال مواد مخدر قراردادی امضا کرده اند حال اگر یکی از طرفین برای جلوگیری از به هم خوردن قرارداد از سوی طرف دیگر با او صلح کند، صلح انجام شده باطل و بلااثر خواهد بود.

در مقابل، اگر معامله ای باطل شود و طرفین اختلافات ناشی از آن را با صلح برطرف کنند این عقد صحیح است.

صلح عمری و رقبی

اگر خواهان انعقاد قرارداد صلح هستید می توانید قراردادتان را به یکی از این دو شکل منعقد کنید:

صلح عمری: عقدی است که به موجب آن، شخصی حق استفاده از ملکش را برای مدت عمر خود یا عمر منتفع یا عمر شخص ثالثی به منتفع(شخص استفاده کننده از ملک) منتقل می کند.بنا بر این در مدت عمر فرد تعیین شده حق استفاده از ملک برای منتفع خواهد بود.

صلح رقبی: عقدی است که به موجب آن، مالک حق استفاده از ملکش را برای مدتی معین مثلاً ۶ ماه به منتفع منتقل می کند.در هر دو شکل صلح عمری و رقبی باید منتفع در زمان انعقاد عقد وجود داشته باشد و الا عقد باطل است.در ضمن، عمری و رقبی تنها نسبت به اموالی که در عین استفاده، ماندگار هستند، برقرار می شود. پس اگر مالی صلح شود که با استفاده از آن از بین می رود مانند مواد خوردنی عقد صورت گرفته باطل است.

نکته: در این دو شکل صلح، منتفع باید مال مورد قرارداد را در اختیار بگیرد در غیر این صورت صلحی واقع نشده است.

عمری و رقبی در دو صورت منحل می شوند:

۱-پایان یافتن مدت

۲-از بین رفتن ملک مورد صلح

«با آگاهی از قوانین می توانید وکیل خود باشید»

 منبع:

 http://eha.razaviedu.ir/

No votes yet.
Please wait...

درباره ی ابوالقاسم شم آبادی

(حقوق عمومی) -مدرس دانشگاه-صاحب امتیاز انتشارات حقوقی عدلیه-ارتباط با ابوالقاسم شم آبادی: shamabadi.abolghasem@yahoo.com تلفن: ۰۲۱۶۶۹۲۱۰۰۲ ۰۲۱۶۶۵۸۱۷۴۸

همچنین ببینید

اطلاعیه سازمان سنجش درباره شرایط وضوابط ، تاریخ و نحوه ثبت نام در آزمون کارشناسی ارشد ۱۳۹۸ و بیست و چهارمین دوره المپیاد علمی- دانشجویی کشور

اطلاعیه سازمان سنجش درباره شرایط وضوابط ، تاریخ و نحوه ثبت نام در آزمون کارشناسی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *